130. Thư gửi anh bạn già

8g tối, ngày 17/12/2011

Kính gửi anh Cục,

1. Anh à, em rất nhiều lần định rủ anh đến một quán cà phê tĩnh lặng nhưng đủ lịch sự để trao đổi với anh một số quan điểm, nhưng hình như em không bao giờ nhìn thấy ở anh cơ hội đó, chắc là anh chỉ lo suy nghĩ về bản thân anh mà không bao giờ quan tâm đến tâm sự của một thằng em mà anh cho là cấp dưới (!).

Trước khi tâm sự, em xin nói rằng anh là người lớn tuổi hơn em và là bậc tiền bối (có khả năng là ‘thầy’ của em!), nên mọi thái độ cư xử của em đối với anh là với tư cách của một người em hẳn hoi. Dù sao đi nữa, ‘lễ’ là rất quan trọng mối quan hệ của chúng ta, cũng không phải là vô lý khi Khổng Tử lấy ‘lễ’ là hàng đầu trong việc kết nối trật tự của các hoạt động xã hội có-trên-có-dưới.

2. Trước tiên, khi nói chuyện với nhau, chúng ta hãy xác lập quan điểm tổng thể, vì nếu em mới vừa mở miệng ra mà anh lấy cái chi tiết vụn vặt không có nền tảng hay là triết lý vụn của anh để hành hạ, để ‘xoay’ hay ‘xoáy’ em thì cho dù chúng ta có nói chuyện 10 năm nữa cũng không đạt kết quả gì và do đó anh cũng chỉ mang được những thành kiến ‘thiển cận’ của anh xuống nấm mồ một cách vô ích mà thôi.

Quan điểm đó là gì? Con người ta sống để làm gì? Em cũng được biết là anh chưa hề biết hay chưa suy nghĩ tới nơi tới chốn về thiền là gì, Phật là gì, Chúa là gì, Khổng-Mạnh là gì, Lão-Trang là gì, …, nên việc trao đổi với anh sẽ rất là khó khăn. Thôi, tạm nói nôm na vài chuyện thực tế với anh dưới đây, anh à, ... chắc khó mà từ chối là chúng ta cơ bản có 3 mục tiêu là gia đình/bản thân, công việc và tình nghĩa (bạn bè). Em không dám xác định là cái nào là quan trọng nhất.

Đối với tuổi của anh, chỉ trong vòng 1-2 năm nữa, anh phải về nhà với bà vợ già (con cái anh đã có gia đình và sinh sống ở nơi khác), đó là cái đích cuối cùng của anh, lá rụng thì về cội, anh không thể chết ở cái xứ mà anh phải tha phương cầu thực cách nhà anh rất xa. Gia đình là tổ ấm, là nơi mà cuối cùng một con người mệt mỏi, cô đơn, bị ‘thương tích’ hay già cỗi đối với cuộc đời vô thường này muốn về trú ẩn. Nói cho cùng, công việc hay tình nghĩa bạn bè cuối cùng cũng phải quy về chỗ đó - tức là gia đình.

Công việc hay nói cách khác là làm ăn để kiếm tiền, chúng ta nên quan niệm như thế nào? Mọi người đến công ty là để làm ăn, chúng ta cùng chia chung một nồi cơm, điều này có nghĩa là mỗi người đến đây để kiếm một phần ‘nồi cơm’ về nuôi vợ nuôi con/gia đình. Anh không thể, là xếp, xem cái 'nồi cơm' đó là của riêng anh mà mỗi lần duyệt chi cái gì cho cấp dưới thì anh cũng hành hạ họ như là kẻ nô lệ hay làm cho họ phải bực tức buồn khổ, rồi lúc đó anh mới hài lòng hả dạ và rên lên sung sướng mà ký duyệt. Nói vậy chắc anh hiểu, tiền là tiền của dân mà anh chỉ là người đại diện điều tiết cho đúng luật và có tình có nghĩa, anh cũng nên nhớ rằng khi anh hết làm xếp thì có người khác sẽ thay thế anh làm chủ tài khoản.

Chắc anh sẽ về nhà hay sẽ ‘ra đi’ rất sớm (đừng nói là em trù ẻo anh), khi đó anh còn lại cái gì? Khi anh từ biệt cơ quan để về nhà suốt đời, chắc mấy người trong cơ quan cũng tổ chức một bữa liên hoan nhỏ và tặng cho anh một món quà lưu niệm có tính chất ngoại giao ‘an ủi’, nhưng khi đó trong lòng họ nghĩ ‘cái thằng cha nhỏ mọn khó tính này cút đi sớm cho rảnh việc!’. Khi anh về hưu, anh nghếch dài cái mõm của anh ngóng ra ngoài cửa mà chờ ngày này qua ngày nọ, tháng này qua tháng nọ, …, chả có cấp dưới nào thèm gọi điện cho anh vì họ không nhớ anh, mà nếu có nhớ thì họ chỉ nhớ về một thằng già vô tình vô nghĩa, ích kỷ, keo kiệt, nhỏ mọn, tự cao tự đại, độc tài và quan cách.

Vậy tiền bạc hay xếp xiếc có quan trọng ‘số một’ như anh nghĩ không, khi anh giống như một chiếc lá vàng khô trước gió, có thể rụng bất cứ lúc nào. Nếu anh chết bất thình lình trong khi đang làm việc hay sau khi về nhà, thì anh cũng chỉ là một con số không to tướng, khi đó xếp xiếc, tiền bạc, gia đình và mọi cái thứ ‘thị dục huyễn ngã’ khốn nạn của anh sẽ lập tức đi vào cõi hư vô. Vậy cuối cùng anh còn để lại cái gì trên đời này? Chắc anh cũng không đến nổi thiếu óc để hiểu khái niệm tình nghĩa là quan trọng như thế nào.

3. Chi tiết hơn, chắc khi đụng đến tiền bạc thì anh đa nghi như Tào Tháo là cấp dưới có lừa anh không, có kê thêm bớt cái gì không, có ăn bớt hay ăn xén không. Tất nhiên ở đời phổ biến là như vậy, ai mà không muốn có tiền. Nhưng nếu anh nghĩ vậy thì vô tình, thứ nhất là anh đã suy bụng ta ra bụng người, vì anh có đầu óc tham tiền nên anh nghĩ là ai cũng tham tiền như anh; thứ hai là anh có một sự nhầm lẫn vô cùng tai hại anh ạ, anh đã sĩ nhục người khác, không phải ai ở trên đời này cũng thích tham nhũng/hối lộ mà nghĩ ra trăm mưu ngàn kế để ăn cắp tiền của nhà nước đâu anh ạ, anh nên nhớ rằng có không ít người làm việc vì quan tâm đến thân phận của hàng triệu người dân nghèo khổ và sự tiến bộ của xã hội. 

Còn thế nào là cấp trên và cấp dưới? Chả qua đó là sự phân công của xã hội mà trong một môi trường nào đó anh là xếp nhưng trong một môi trường khác anh chỉ là nhân viên. Chắc anh cũng hiểu điều đó, nếu vào cơ quan nhà nước khác, may lắm họ cho anh làm cố vấn quèn hay là bảo vệ vì anh quá già rồi và đặc biệt là vì anh không có tư chất của một nhà quản lý hay lãnh đạo. Anh được là xếp chẳng qua là chuyện ‘chó ngáp phải ruồi’ thôi anh ạ, và vì không biết cách quản lý lãnh đạo anh nên anh chỉ có một cách duy nhất là tôn anh lên bằng trời và hành hạ cấp dưới mà thôi. Anh đừng nghĩ rằng ai cũng ham làm xếp như anh, có vô khối nhạc sĩ, văn sĩ, thi sĩ, hoạ sĩ, nhà khoa học, … , họ không màng thứ hư danh phù phiếm đó mà họ chỉ thấy hạnh phúc khi sáng tác hay làm chuyên môn thôi anh ạ. Anh cũng thừa biết là ông Einstein mặc dù lãnh lương của chính phủ Mỹ, nhưng chớ tưởng rằng ông ấy là ‘cấp dưới’ của Tổng thống Mỹ Roosevelt, khoa học có chỗ đứng độc lập của nó anh à, khoa học tự nó không phải là nô lệ cho cái mà anh vênh mặt lên xưng mình là xếp xiếc gì đó.

Thế nào là xài tiền? Anh à, em có làm việc với một người Hà Lan, nhiều lúc y có thể đi taxi đến cuộc họp và ra về hết 300.000đ, nhưng y chỉ đi xe ôm hết có 100.000đ, y có quyền đi taxi chứ, chắc chắn cơ quan sẽ thanh toán mà, nhưng y không muốn tốn tiền bạc của những người lao động làm ra. Theo em, không cần nói dài dòng về lòng yêu nước, lòng yêu nước - đó là tiết kiệm tiền bạc mà là giá trị kết tinh mồ hôi xương máu của nhân dân lao động đã vô cùng vất vả để tạo ra nó. Chắc anh không bao giờ để ý đến điểm tích cực đó từ cấp dưới vì anh quá mê say đề cao bản thân anh.

Có thể anh có tham nhũng hay không có tham nhũng, nhưng anh chớ nghĩ ai là cấp dưới của anh cũng rình rập để tham nhũng. Anh đã sai lầm lớn, anh chớ vơ đũa cả nắm, rất nhiều người cho tham nhũng là hiển nhiên, nhưng cũng có không ít người cho tham nhũng là tự hạ thấp giá trị, nhân cách và lòng tự trọng của con người, đặc biệt là tự làm nhục chính bản thân mình. Và chắc anh cũng thừa biết, tham nhũng làm tha hóa thế hệ trẻ chung quanh chúng ta, ‘1’ khối lượng từ tham nhũng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng đến 100 hay 1000 lần cho xã hội, tham nhũng làm tha hóa ít nhất là trên 2 thế hệ, có nghĩa là nếu chúng ta nghiêm túc bắt đầu thực hiện xóa tham nhũng ngay từ bây giờ thì phải mất ít nhất là trên 50 năm nữa thì may ra ta mới có một thế hệ trẻ tương đối ‘sạch’.

Em thử hỏi anh, nếu em đi làm việc với cấp trên, em phải chi 1 triệu đồng tiếp khách thì ai thanh toán, công ty phải không, chắc anh không phản đối. Như vậy là việc thành bại của các hoạt động công ty là trách nhiệm của tập thể công ty kể cả anh, cớ sao khi thành công thì anh vồ hết về cho mình, còn khi thất bại thì anh đổ hết mọi tội lỗi lên đầu cấp dưới, trừ anh!

Anh bây giờ già đanh cú đế rồi, mới có một cái nhà chả ra hồn, đó là trời thưởng ‘xứng đáng cho cái tài năng’ của anh, mới có như thế mà cái mặt anh nghếch lên tới trời rồi. Thật là may mắn cho dân công ty chúng em, nếu mà trời cho anh vài cái nhà 4-5 tầng ở mặt tiền, đi xe ô-tô Camry láng coóng, tài khoản thì ở ngân hàng Thụy Sĩ, với cái tính của anh, chắc bây giờ đi đâu anh cũng ba hoa xích thố và coi mọi người không bằng nửa con mắt rồi.

Anh luôn luôn nói rằng ‘tôi nói là phải đúng’, xin lỗi, phải nói là anh mắc bệnh vĩ cuồng mới đúng, vì anh không có đủ óc để biết rằng ‘cái mà anh nói là anh biết là anh chả biết được bao nhiêu, còn người nói không biết mới là người biết, vì chỉ có người biết mới biết những gì mà mình không biết’. Còn nữa, anh nói anh là ‘số một’, cái gì anh cũng biết hết, cũng giỏi hết, xin lỗi, cái ngữ anh ‘rặn’ 7 ngày chưa chắc ra được một trang, anh thử nhờ ai mở cho anh một cái blog rồi anh cho cái entry với mấy dòng ‘cứt ỉa bón’, thiển cận và vô nghĩa của anh vào đó thì có ‘ma’ sẽ đọc cái entry đó của anh đấy!

Cuối cùng, thay mặt các bạn trẻ, em xin chúc anh mạnh khỏe, nhưng thú thật em không chúc anh sống lâu. Thế hệ trẻ đã học được tính khiêm tốn, tiết kiệm, ‘làm việc vì chúng ta chứ không phải là vì tôi’, đã học được kỹ năng ‘hội nhập’, …, nên em không muốn cái ‘tôi’ thiển cận của anh đè lên hết tất cả cái khát vọng sáng tạo của các bạn đó.

Một lần nữa, 'em xin cám ơn anh Cục, vì có anh, em mới thấy cái đẹp, cái hay, cái dễ thương, cái nhân ái... của những người khác'.

Trân trọng.

129. Yêu nàng quên hết sự đời sắc - không

Đàn bà là vũ trụ,
đàn ông là thi nhân.
Đàn bà mắt hồ thu,
đàn ông say lảo đảo

Các blogger thân mến ơi, hắn nói rất nhiều về tình yêu phải không, trong tất cả các entry, không có entry nào mà hắn không lấy tình yêu là cơ sở, chắc đại đa số các bạn ‘không phản đối’, vì có nhiều sự việc trên đời mà không có tình yêu thì ta không sống nổi các bạn ạ. Có bạn quan tâm hỏi ‘sao vậy!’, khó mà giải thích theo cách thông thường được các bạn ạ, các bạn hãy chịu khó nghe hắn kể lại câu chuyện dưới đây nhé.

Hắn có một người em bà con làm cho một tổ chức tư vấn ở Sài Gòn, hình như là của Anh hay Mỹ gì đó (hắn không quan tâm lắm). Y thường làm việc với các chuyên gia nước ngoài. Công việc của y là hỗ trợ kỹ thuật cho một số tổ chức chuyên ngành trong nước.

Mới đây, hắn có dịp uống cà phê với y ở đường Lê Hồng Phong (thuộc Quận 5 hay Quận 10 gì đó), nơi mà mấy anh xe ôm hay taxi hay gọi là bến xe Mai Linh! Lúc đó, y có thở dài mà tóm tắt rằng: anh à, có không ít cán bộ làm việc quá máy móc (chữ ‘quá’ gọi là ‘too much’, trong Ngữ pháp tiếng Anh còn có nghĩa tiếp theo là ‘đến nổi không làm được điều gì đó’), vì thế mà làm việc với cấp trên là vô cùng phiền hà. Lãnh đạo khi phê duyệt thường quan tâm đến tầm vĩ mô của vấn đề mà thôi, nhưng một số cán bộ cấp dưới thường rất sợ khi trình lên cấp trên phê duyệt, vì họ chưa nắm rõ hay chưa vận dụng được chính sách trong nước và quốc tế, sợ trách nhiệm, đặc biệt là họ thấy không có ích lợi gì cho bản thân họ.

Hắn mới ngạc nhiên hỏi rằng:

- Ý em là sao, em có thể kể anh nghe một số ví dụ được không?

Thằng em trả lời:

- Anh à, 2 năm trước, em có tổ chức một số hội nghị, em đặt hàng cho một công ty dịch vụ ăn uống là 30.000đ/buổi/đại biểu, gồm cà phê + trái cây + bánh ngọt, vì đó là kinh phí nước ngoài nên không thành vấn đề, người ta duyệt trong vòng một nốt nhạc. Nhưng sau đó, em cần giải trình để xin phê duyệt kinh phí tổ chức hội nghị, v..v..., vì đó là kinh phí nhà nước, nên em phải làm việc với một cán bộ cấp trên thì ông ấy hỏi: 

• Cái này căn cứ vào cái gì?
• Quyết định của bộ nào?
• Thông tư của vụ nào?
• Chỉ đạo nào của cục?
• Bằng chứng đâu?
• Có hay không? Ai nhìn thấy? Ai biết?
• Báo giá đâu?
• Phải có ít nhất 3 cái báo giá!
• Phải có chữ ký tươi và dấu đỏ của các đơn vị/doanh nghiệp cung cấp dịch vụ!
• Phải có quy cách!
• Phải có chủng loại!
• Phải có đặc tính kỹ thuật!
• Phải trình bày văn bản tuyệt đối theo ý của tôi!
• Tại sao phải mua loại đó?
• Để làm gì?
• Ai đề xuất?
• Ý của anh hay ý của ai?
• Tôi không cần biết, không đúng luật là tôi không trình!
• Tôi phải hỏi ý kiến của xếp tôi!
• Xếp tôi phải hỏi ý kiến của cục!
• Cục phải xin ý kiến của các vụ!
• Các vụ phải xin ý kiến của bộ!
• Rồi lấy kiến của bộ chuyển về cho anh!
• Tất cả là lỗi của anh!
• Tôi không có lỗi gì hết!
• Anh phải làm lại từ đầu!
• Rồi anh phải trình lại từ đầu!
• Rồi tôi, xếp của tôi, các cục, các vụ, bộ sẽ xem xét! ...Và rất nhiều câu hỏi khác đếm không hết …

Tương tự cho vài chục hạng mục nhỏ khác, cái gì ông ấy cũng đòi hỏi như vậy, em phải thỏa mãn hàng trăm yêu sách, lúc thì ông ta hối như giặc, lúc thì im lặng cả 3-4 tháng, chờ mãi 2 năm vẫn chưa được trình lên cấp trên phê duyệt, mà mỗi lần em gặp là ông ta nói như ‘quát’ vào lỗ tai và chỉ nói ‘không được’, 'tại anh' hay chỉ tiếp vài phút rồi ngoảnh mặt quay lưng. Cuối cùng cái gì đến rồi phải đến, vì cấp trên hối quá, ông ta sợ bị khiển trách nên gọi em lên làm việc mấy ngày liên tục. Cũng mấy trăm câu hỏi đặt ra và cũng câu nói muôn thuở ‘phải tuyệt đối tuân theo chính sách’, có một lần em hỏi:

- Tôi không biết chính sách này, anh có thể giúp tôi được không?

Thế là ông ta loay hoay, sai bảo mấy anh cấp dưới lên mạng mất cả tiếng đồng hồ, cuối cùng ông ta cũng tìm được một cái thông tư của bộ tài chính năm 2009, ông ta đọc đến 2 ngày, em âm thầm phát hiện ra là ông ta chưa bao giờ đọc hay áp dụng cái thông tư này, thế mà ông ta bắt người ta phải tìm mọi thông tư có liên quan mà áp dụng. Mà cái thông tư này mới ác chiêu, chỉ cho có 15.000đ phí giải lao giữa giờ/buổi (gồm cà phê + trái cây + bánh ngọt như đã nói ở trên). Em không dám cãi ông ta vì bị áp cái chiêu bài là ‘phải tuyệt đối áp dụng chính sách’. Cuối cùng, kinh phí cũng được duyệt nhưng được duyệt rồi thì không thực hiện được nữa, vì ngoài thị trường tự do năm 2012 (còn mười mấy ngày nữa) hoàn toàn không có bất cứ một doanh nghiệp nào mà chịu làm dịch vụ với cái giá của năm 2009 (và các hạng mục khác như tiền thầy, tiền trò, trang thiết bị hỗ trợ, phí tư vấn, ..., cũng tương tự như vậy).

Thằng em trai mới nói tiếp, chắc chắn không hề có một lãnh đạo giỏi nào phê duyệt mà cần quan tâm đến chuyện nhỏ nhặt. Có một chuyên gia lớn tuổi lập luận rằng, chẳng hạn như ta đi chợ mua một bó rau muống thì ta chỉ cần mua theo giá thị trường chứ có ai lại mua rau muống theo giá quy định của nhà nước! Thế mà cấp dưới của vị lãnh đạo kia, từng chi tiết một, lại hỏi ‘anh căn cứ vào chính sách gì’, làm việc kiểu này thì rất mệt mỏi, ví dụ hai con mắt của em mờ đi vì bị quá nhiều hạch sách trong khi làm việc với cấp trên.

Y nói tiếp, đất nước ta đang ở trong giai đọan mở cửa, cạnh tranh, phát triển theo định hướng kinh tế thị trường, làm ăn với các đối tác nước ngoài để phát triển đất nước cho kịp với ‘người ta’. Các hoạt động kinh tế hay giá cả đều căn cứ vào sự biến động thực tế của thị trường trong và ngoài nước và cụ thể hóa qua đấu thầu cạnh tranh, đàm phán và đi đến hợp đồng. Nhưng không ít người thực hiện thì thường ôm khư khư các chính sách và không hề linh động trước thực tại phát triển của đất nước ta hiện nay. Cụ thể là chuyện nhỏ như vậy thì tổ chức nước ngoài họ quyết ngay, nhưng sao ta không giao cho một cấp duy nhất chịu trách nhiệm để có hiệu quả nhiều hơn trong công tác quản lý mà phải trình qua nhiều cấp cao làm mất rất nhiều thời gian như vậy!

Y buồn, đi lang thang uống cà phê dọc đường, rồi thình lình gặp một cô gái mặc bộ đồ màu vàng, mắt thông minh, đồng cảm với công việc của y, nói tiếng Anh như gió, phọt rất đẹp, thắt đáy lưng ong, da trắng bóc và … thơm phức phừng phực. Quen biết, uống cà phê nhiều lần trên con đường đó, cuối cùng y đã có một người em gái rất ngoan, khi nào 2 người rãnh thì gặp nhau. Được gặp cô ấy và tâm sự với nhau, y thấy rất thư giãn, thoải mái và khi đó y không hề quan tâm đến chuyện phù phiếm ở cõi nhân gian mà chỉ biết vui đùa tâm sự với nàng thôi.

Y nghĩ nếu cứ đi làm việc kiểu như thế này thì có làm ra tiền cũng không hạnh phúc, nếu lỡ có tài thì cũng chưa chắc được trọng dụng, chi bằng rửa tay gác kiếm, về vườn tâm sự cùng các mỹ nhân. Vì chuyện ở trên, y thiết nghĩ là dù sao tiền cũng chỉ là phương tiện, còn tâm sự với mỹ nhân có lẽ mới là cứu cánh!!! 

Thực ra, khi nghe câu chuyện này, hắn biết rằng đại ý thằng em nó nói như sau: nó làm việc mệt mỏi quá trước tiên là về tâm lý, lý do chính không phải là vì công việc nhiều mà là vì nó phải tiếp cận với một hệ thống hành chính quan liêu có tính chất truyền thống; nó muốn nói rằng nó đã đến tuổi không tham gia vào việc bon chen danh lợi bằng cách vui thú điền viên; đặc biệt là cuối đời, nó xem tình yêu như là một ‘cứu cánh’ có thi tính: "Em rất thích câu ‘Yêu nàng quên hết sự đời sắc - không', tình yêu thật là vĩ đại anh nhỉ?" (Sunflower).

Lòng người gợn sóng là chàng
Còn người tĩnh lặng là nàng đấy thôi
Chàng đi theo sóng xa khơi
Đêm ngày lòng vẫn không ngơi nhớ nàng 

128. Đàn bà và đàn ông

đàn bà là vũ trụ, đàn ông làm triết gia
đàn bà là ao sâu, đàn ông xin làm cá
đàn bà là biển cả, đàn ông làm thợ lặn
đàn bà là rừng rậm, đàn ông làm thợ săn
đàn bà là dòng sông, đàn ông là du thuyền
đàn bà là lá bàng, đàn ông là người hái

đàn bà là hộp quẹt, đàn ông xài thuốc lá
đàn bà là cây sáo, đàn ông đặt lên môi
đàn bà là nước sôi, đàn ông pha ấm trà
đàn bà là dây đàn, đàn ông khẩy du dương
đàn bà là món đường, đàn ông nghiện cà phê
đàn bà là xoài chua, đàn ông ghiền rượu đế
...đàn bà là cục xạc, đàn ông xài điện thoại
đàn bà là đôi giày, đàn ông thích đá banh
đàn bà là dầu xăng, đàn ông là xe máy
đàn bà là hoa quý, đàn ông làm ong mật
đàn bà là chiếc quạt, đàn ông đầy mộng mị
đàn bà là chiếc ví, đàn ông hay đựng tiền 
đàn bà là đào tiên, đàn ông làm con ... khỉ

9g37 tối, ngày 14/12/2011

127. Kỷ niệm bài viết thứ 127

Thế là hắn sắp được tự do, hắn sẽ xin nghỉ việc. Hắn sẽ đi 'ngao du thiên hạ' ở Nha Trang, Đà Lạt, Bình Dương, Đồng Nai, Phan Thiết, Cam Ranh, Đà Nẵng, Quy Nhơn, 15 tỉnh miền Tây Nam bộ, ..., (miền Bắc xa quá, híc..híc..), nếu có blogger rủ hắn đến chơi. À, hắn xin nói trước, tính hắn là sự kết hợp giữa tính cách của Hoàng Lão Tà và Đoàn Dự chứ không giống như Lệnh Hồ Xung hay Tiêu Phong, nghĩa là hắn rất quái dị, rất 'hot' và bay bướm, có thể nói hắn là bạn tri kỷ của nữ thần Venus, hì..hì.., nhưng không phải là đệ tử của tửu thần hay của 'chính khí' thần.

Thế nào là làm việc, thì hắn đang làm việc đây, viết blog tức là làm việc. Còn thế nào là giàu hay nghèo. Số giàu thì đã giàu rồi, mà nghèo thì đã nghèo rồi. Nếu mình số có tiền thì tiền sẽ tự nhiên bay vào nhà, nếu mình số mất tiền thì tiền sẽ sẽ tự động ra đi, các bạn ngẫm thật kỹ lại xem thử có đúng không. Cái gì hắn làm được cho công việc thì đã làm hết 'cốt' rồi, cuộc đời còn lại là đi chơi, là 'yêu', không cần biết cuộc đời sắc-không này là cái thứ gì.

Hôm nay cứ xem là ngày thượng thọ của hắn. Hắn lập cái blog này vào ngày 12/8/2011, cứ xem là mất 1 tháng, đến ngày 12/9 thì mới có vài bạn thân biết cái blog này và có được 2-3 cái comment đầu tiên, đến nay thực ra (chứ không phải là thực tế) cái blog của hắn 'hạ sơn' được 3 tháng và được 127 bài viết (với số lượng 15.152 lượt truy cập từ 1552 cái máy vi tính, có 1161 comment) . 

Thế là hắn tổ chức mừng 'thượng thọ', sống được đến '127 tuổi' là loại 'xưa nay hiếm' rồi phải không các bạn, hì..hì.. Sau này mọi thứ thơ, văn hay tư tưởng (hay triết lý/triết học) của hắn sẽ tự nhiên được trình bày theo từng dòng 'nhật ký'. Hắn không quan niệm blog này là của riêng hắn mà đây là thành quả của các blogger thân yêu, các bạn đã giúp hắn tạo được một 'viên kim cương đầy màu sắc' - đó là cái blog này.

Đến nay cuộc đời blog của hắn sẽ sang trang mới. Hắn không quan tâm là hắn có vi phạm chính trị hay không, vì hắn vốn không màng thế sự. Hắn không quan tâm là đã làm ai mất lòng, vì hắn mở blog này mục tiêu là để tìm bạn ảo tâm sự chứ không phải là để tìm người 'mất lòng', hơn nữa hắn không phải là một 'vận động viên' cạnh tranh để có một kỷ lục (nào đó) hơn một vận động viên khác. Vì mục tiêu là tìm bạn 'tri kỷ' cuối đời, nên có được các blogger thân yêu là rất quý, có được vài blogger nữ yêu là vô cùng quý, nói chung là hắn đã có được tình yêu trong blog mặc dù trong đời thật chả kiếm đâu ra được người yêu.

...Còn về văn hay thơ, theo hắn, khi nào ta viết văn hay làm thơ mà có thể viết một cách hoàn toàn tự nhiên, không phải gò bó suy nghĩ quá nhiều thì mới có văn thơ hay, ví dụ như phải suy nghĩ quá nhiều thì mới sáng tác ra được một bài thơ, thiết nghĩ nó làm mất đi 'tự nhiên tính' và như thế làm bài thơ đó chưa được thực sự 'thoát'.

Hắn muốn nói rằng, một cách khiêm tốn, các bạn có thể trao đổi với hắn bất cứ cái gì, có thể hỏi hắn bất cứ câu hỏi nào, hắn có lá bàng nào thì tặng cho các bạn lá bàng đó, nếu không có thì đành nói 'very sorry' vậy. Vì sao vậy, vì trừ những cái được gọi là 'công thức toán học' (vật lý, hóa học hay sinh vật học...) hay kỹ thuật/nghệ thuật, việc bày tỏ 'tư tưởng' là một điều thoải mái - tư tưởng là những cái gì nằm đàng sau một cuốn sách, một số phận hay một sự kiện trong cuộc sống, tại sao ta lại không thể có 'cảm nhận' bằng trái tim mình về toán học, về trận đấu giữa Real Madrid và Barcelona, về thơ/văn/nhạc/họa, về các nhà tư tưởng, về các mỹ nhân, ... 

...Và vì sao vậy, vì đơn giản hắn là 'nhà gom lá bàng' - hắn xưng là 'hắn' (= không có gì) chứ không xưng 'tôi', mong các blogger rất cảm thông cho quan điểm trên, đừng cho là hắn có bệnh 'thị dục huyễn ngã' nhé, xin cám ơn trước ạ.

4g sáng. ngày 14/12/2011.

126. Chết vẫn cứ… yêu

Viết để làm chi
Nói để làm gì
Một sớm một chiều
Ta sẽ ra đi
Viết… niềm tâm sự được vơi
Buồn vui được mất, ai ơi, có gì?

Thị dục huyễn ngã
Đề cao cái ta
Không ít thì nhiều
Sao mà chẳng hiểu
Sao mà vướng bận hồng trần
Sao mà phải khổ cái tâm lắm vầy

Chi bằng hãy yêu
Nhung nhớ mỗi chiều
Rạo rực trong đêm
Chết vẫn cứ thèm
Yêu trong nhạc khúc êm đềm
Yêu trong bức họa ngày đêm vẫn chờ

Yêu nàng im lặng
Yêu nhạc êm đềm
Yêu cười vô tư
Yêu đùa sảng khoái
Yêu hình bóng đó không thôi
Yêu nàng quên hết sự đời sắc - không.

125. Thị dục huyễn ngã là gì?

1. Có bạn qndieu hỏi hắn ‘thị dục huyễn ngã là gì?’. Tạm trả lời: đó là 'bệnh' ham muốn đề cao cái tôi của mình hay nói nôm na là 'bệnh' tự tôn. Hắn không định nghĩa mà đã vận dụng ý nghĩa nằm đàng sau từ 'thị dục huyễn ngã' khá nhiều, ví dụ: 'Ai cũng muốn mình được nổi lên trong đám thiêu thân si danh một cách cuồng nộ này, mà không biết là, chính mình - để 'trở thành số một' - đã tự giác ký một hợp đồng mà phải trả giá quá đắt với con quỷ 'thị dục huyễn ngã' (trích từ bài 'Cái gì là vĩ đại').   

Hắn có vào Google nhưng các câu trả lời đều chưa thỏa mãn. Các bạn có thể đọc tác phẩm ‘Đắc nhân tâm’ của Dale Carnegie do Nguyễn Hiến Lê dịch để hiểu rõ hơn từ này. 

2. Hắn tạm trích sau đây một lời từ trong mạng và từ một số blogger 

2.1 Thị : thấy
dục: ham muốn
huyễn: hư ảo
ngã: cái tôi
Có lẽ là: ham muốn được người khác đề cao, khen ngợi. Chỉ ham muốn thích hư danh (http://ttvnol.com/f_69/1261554).

2.2 Ẩn danh: Con người ta từ cổ đại đến giờ theo đuổi và thậm chí chém giết nhau chỉ vì 5 thứ sau:
-Fame: “danh”, nhà khoa học nhiều khi cũng theo cái này, một số nhà sư đạo cao đức trọng cũng đang theo cái này; 
-Power: “quyền”, có cái này thì chi phối được người khác, “quyền” và  “lợi” là 2 thứ đi liền nhau;
-Sex: “sắc dục”, vì cái này mà bao nhiêu người “khôn ba năm dại một giờ”…; 
-Love: “tình yêu”, cái này thì khỏi phải bàn, thiên hạ bàn nhiều quá rồi, ngoài tình yêu nam nữ còn có cái tình yêu quê hương, gia đình nữa…; 
-Pleasure: “Lạc”, ăn ngon, mặc đẹp, ở nhà sang, nghe nhạc hay, xem phim đã mắt, du lịch bốn phương, được chăm sóc tận chân răng, … là cái này, hiện nay hầu hết các công cụ quảng cáo bán hàng là bán cái này… 

2.3 Thiền sư Lusoncuongtu: "thị dục huyễn ngã" có nghĩa là: cái muốn từ sự thấy, cũng chính là/cũng giống như sự huyễn (= cái không thật) của cái ngã (= cái ta) vậy.  Đây là một câu kệ cổ của các vị cổ đức, có cấu trúc ngữ pháp không giống như văn ngôn sau này,  do vậy người ta không đặt nặng việc giải thích theo ngữ pháp, mà chỉ  hoan hỉ thọ nhận thực nghĩa của nó qua lời nói pháp của một vị pháp sư. Tóm lại, có thể hiểu: cái muốn, cái thấy của ta
và cả cái Ta nữa - đều không thật!
"Riêng nguyện bất ly VÔ GIÀ ĐẠI BI vì chư bồ tát mở tạng bí mật!"

2.4 Ẩn danh: "Thị dục huyễn ngã" không phải là chữ Phương Đông (Phật, Lão, Khổng, Trang, Thiền). 
Đây là tổ từ Hán để dịch một khái niệm của Freud: "Sigmund Freud said that everything you and I do springs from two motives: the sex urge and the desire to be great (tạm dịch: Freud, nhà phân tâm học nói rằng 2 dục chủ yếu của con người là: tình dục và thị dục huyễn ngã). Thị dục huyễn ngã (嗜 慾 衒 我)= the desire to be great (tạm dịch: ham 'đề cao' mình).
Thị: có nghĩa là ghiền, nghiện (chứ không ở mức ham muốn thông thường), bao hàm như một thứ bệnh. Không phải nghĩa thấy.
Dục: muốn (chính xác rồi).
Huyễn: nghĩa là nói về mình, tự đề cao. Không phải nghĩa huyễn hoặc.
Ngã: cái ta (vụ này ai cũng biết) 

3. Vì hắn có hiểu sơ sơ về 'thị dục huyễn ngã', nên hắn là người không có tên mà chỉ là một chiếc lá bàng 'bay' ở một nơi nào đó không biết.

Hắn sẽ viết chi tiết hơn về vấn đề này. Để tham khảo, các bạn có thể đọc bài ‘Con người và vĩ nhân. Bệnh vĩ cuồng’, 'Ý thức duy lý và duy ngã', 'Cái gì là vĩ đại' và bài ‘Phi Kim-Dung và tình yêu’ của hắn...

Mong các bạn đọc có những giải thích rõ hơn hay có những bài viết hay về vấn đề này, xin vui lòng comment hay gửi mail cho hắn. Thay mặt bạn đọc, xin vô cùng cám ơn.

Tối ngày 10/12/2011

124. Thuyết “Xã Hội Bất Hủ” - Hồ Thích

 (Các bạn thân mến, hắn xin dán vào đây bài viết của Hồ Thích, nhà triết học Trung Quốc. Lý do đơn giản là hắn có lần uống cà phê, có nghe nói rằng Nguyễn Hiến Lê có đề cập đến ông này, nên hắn tò mò, thế thôi. Nguồn tư liệu này chắc là ở ‘chợ trời’ ở Đà Nẵng: ‘…đã vào Google tìm khắp Internet không thấy, phải nhờ anh bạn ở Đà nẵng ra tiệm sách cũ sưu tầm, scan gửi vào, rồi đánh máy lại cho anh dễ sử dụng vào blog nếu anh thích…’.  Xin các bạn đọc đừng quan tâm đến tính chất ‘chính trị’ trong bài này - nó hoàn toàn không dính líu gì đến chính trị - mà hãy quan tâm đến tính tư tưởng của nó, và có thể, các bạn sẽ hiểu tại sao ông ta là nhà triết học. Theo thiển ý của ‘nhà gom lá bàng’, bài này là không dễ hiểu tí nào. Nếu các bạn không chê ‘hắn’ thì xin hãy vui lòng bỏ ít thời giờ đọc bài ‘Chân lý của loài người và những suy nghĩ kỳ quặc của hắn’ và bài ‘Phi Kim-Dung và tình yêu’ trong blog này, trong đó hắn có lồng tư tưởng của ông ta (và nhiều triết lý khác), may ra… Cuối cùng, mong các bạn hãy lấy vui là chính, vì triết là gì?, hắn không biết, hắn chỉ biết phi-triết mà thôi. Chúc các bạn cuối tuần vui vẻ. Trân trọng).                                                                                                                       

(...) Sinh mệnh của xã hội, vô luận là xét về chiều ngang, chiều dọc, đều giống như một cái máy tổ chức. Xét về chiều dọc thì lịch sử của xã hội không dứt. Người trước ảnh hưởng đến người sau, người sau lại ảnh hưởng đến người sau nữa. Không có tổ tiên ta và vô số cổ nhân thì làm sao có bạn và có tôi ngày nay? Không có bạn có tôi ngày nay thì làm sao có người đời sau? Không có những cá nhân vô lượng số đó thì không có lịch sử, nhưng không có lịch sử thì vô số cá nhân đó cũng không có hình dáng đó. Xét về chiều ngang thì sự sinh hoạt của xã hội ảnh hưởng lẫn nhau. Cá nhân tạo thành xã hội, xã hội tạo thành cá nhân. Sự sinh hoạt của xã hội toàn là nhờ sự sinh hoạt của các cá nhân chia công việc mà hợp tác, những sự sinh hoạt của các cá nhân vô luận khác nhau ra sao, đều không thoát khỏi ảnh hưởng của xã hội. Nếu không có xã hội như thế thì quyết không có bạn và có tôi. Nếu không có vô số bạn và tôi thì xã hội quyết không như thế.

Thế giới này là một khối đặc lớn trong đó nhât thiết các vật chất đều liên tiếp với nhau. Nếu có một điểm biến động thì vật chất của toàn bộ bị ảnh hưởng… Một cá nhân chẳng những tiếp tục chiu ảnh hưởng của người thân ngay bên cạnh mình mà còn gián tiếp chịu ảnh hưởng của người rất xa. Cho nên ở trong thế gian, vô luận là cách xa nhau hay gần, ta đều chịu ảnh hưởng lẫn nhau cả. Cho nên mỗi một người trên thế giới đều chịu ảnh hưởng của hết thảy những động tác của toàn thế giới. Như quả người đó có cái trí tuệ biết khắp được vạn vật thì người đó có thể xem thấy nhất thiết các hành động của thế gian trong thân của mỗi người. Vô luận là quá khứ hay vị lai, đều nhìn thấy được; ở trong hiện tai có cái ảnh vô cùng thời gian và không gian.

Do sự thế giới quan và xã hội quan ảnh hưởng lẫn nhau đó mới sinh ra thuyết mà tôi gọi là thuyết “xã hội bất hủ”. Đại ý của thuyết “xã hội bất hủ” đó là cái “tôi nhỏ" này của cái tôi không phải là độc lập tồn tại mà quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp cái “tôi nhỏ” khác, có cái quan hệ lẫn nhau ảnh hưởng đến toàn thể xã hội, toàn thể thế giới, có cái quan hệ nhân quả với quá khứ và vị lai của xã hội và thế giới. Những cái nhân từ trước tới nay, những cái nhân mà vô số cái “tôi nhỏ” hiện tại với vô số thế lực khác sinh ra, đều tạo thành một bộ phận nhỏ là cái “tôi nhỏ” này của tôi. Cái “tôi nhỏ” này của tôi, thêm vào những cái nhân của hiện tại, truyền lần lần xuống, tạo thành vô số cái “tôi nhỏ” của tương lai. Những cái “tôi nhỏ” quá khứ kia, với những cái “tôi nhỏ” của hiện tại, với những cái “tôi nhỏ” vô cùng tương lai kia, một đời lại truyền một đời, một điểm lại thêm một điểm, một dây kéo dài, liên miên không đứt, một dòng chảy xuôi, bao la bất tuyệt; đó là cái “tôi lớn”. Cái “tôi nhỏ” thì chết, cái “tôi lớn” thì vĩnh viễn không chết. Cái “tôi nhỏ” tuy nhiên là chết, nhưng nhất thiết hành vi của cái “tôi” nhỏ, nhất thiết những công đức, tội ác, nhất thiết những lời nói, công việc, vô luận lớn nhỏ, vô luận phải trái, vô luận thiện ác, nhất thiết đều vĩnh viễn còn lại ở trong cái “tôi lớn”. Cái “tôi lớn” đó là cái bia ghi công của nhất thiết những cái “tôi nhỏ” từ xưa đến nay, là tòa đền phô những điều thiện, là cuốn sách phán những tội trạng… Cái “tôi lớn” đó là vĩnh viễn bất hủ, cho nên nhất thiết sự nghiệp, nhân cách của những cái “tôi nhỏ” nhất cử nhất động, nhất ngôn nhất tiếu, một quan niệm, một công lao, một tội lỗi đều vĩnh viễn bất hủ. Đó là cái bất hủ của xã hội, cái bất hủ của cái “tôi lớn”.

Một “bức tường đất thấp” che một người gảy cây đàn ba dây. Tiếng đàn làm nổi lên vô số những đợt sóng ở trong không gian, những chất điểm bị xúc động của không khí đó, trực tiếp hay gián tiếp xúc động vô số những chất điểm bên cạnh; những đợt sóng đó từ gần đến tương lai, từ phút này đến những phút vô lượng, đến thời gian vô cùng: đó đã là bất diệt bất hủ rồi.

Trong thời gian ấy, một thi nhân ở ngoài “bức tường đất thấp” đó, nghe âm thanh của cây đàn ba dây đó, đột nhiên nổi lên một ý niệm, do ý niệm đó thành một bài thơ hay, bài thơ hay đó truyền tụng rất rộng, những người đọc nó đều nổi lên những ý niệm, ra vô số các động tác, đến vô cùng. Nhưng người gảy đàn ba dây ở sau “bức tường đất thấp” kia, làm sao biết được những ảnh hưởng mình phát sinh ra?

Một người bị bệnh lao ngẫu nhiên khạc ra một cục đờm ở ngoài đường, cục đờm đó nắng làm khô, hóa ra bụi nhỏ, bị gió  thôỉ ở trong không trung, phiêu tán đi khắp nơi, càng thổi càng xa, đến thời gian vô cùng. Ngẫu nhiên một người ốm yếu, có một bộ phận bịnh, hô hấp bụi đó vào, sinh ra lao, do một người thân đó truyền sang một nhà, lại do một nhà truyền sang vô số nhà. Truyền nhiễm quanh quẩn như vậy, đến không gian vô cùng, đến thời gian vô cùng. Nhưng người khạc đờm ra, xương đã thối nát rồi, làm sao biết được những ác quả ấy?

Một ngàn sáu trăm năm trước, có một người tên là Phạm Thận, nói mấy câu rằng: “Thần đối với hình, ví như sự sắc bén đối với con dao; chưa nghe nói dao mất mà sự sắc bén còn, há hình mất mà thần còn được?”. Mấy câu đó ở đương thời bị vô số người công kích. Đến đời Tống có người tên là Tư Mã Quang đem mấy câu đó chép vào cuốn “Tự vị thông giám” của ông. Một ngàn năm sáu trăm năm sau, có một đứa trẻ 11 tuổi – là tôi – đọc tập thông giám đến mấy câu đó, trong lòng rất cảm động, sau câu đó lại ảnh hưởng đến tư tưởng và hành vi trong nửa đời của nó. Nhưng người nói mấy câu đó là Phạm Thận đã sớm chết một ngàn sáu trăm năm trước rồi.

Hai ngàn sáu bảy trăm năm trước, ở Ấn Độ có một người cùng dân chết vì bệnh, không ai chôn cho, cái sọ phơi trên đường đã thối nát. Một chiếc xe đi ngang ở bên, trên xe có một vị Thái Tử ngồi thấy cái thây người thối nát đó mà bỏ cả phú quý, bỏ cả cha mẹ, vợ con, một mình tự đi tìm phương pháp giải thoát cảnh sanh, lão, bệnh, tử. Sau vị vương tử đó trở thành một giáo chủ, sáng lập ra một tôn giáo triết học, cảm hóa vô số người. Thế lực ảnh hưởng của người đó, đến nay vẫn còn, vĩnh viễn còn lại, cho đến vô cùng. Sự đó, người chết ở bên đường mà thây thôi nát kia, có thể tưởng đến được không?

… Theo ý riêng của tôi thi quan niệm “xã hôi bất hủ” đó có thể làm là tôn giáo cho ta được. Giáo chỉ của tôn giáo chúng ta là:

Cái “tôi nhỏ” hiện tại này của chúng ta, đối với cái “tôi lớn” vô cùng qúa khứ, vĩnh viễn bất hủ kia, phải gánh một trách nhiệm trọng đại, đối với cái “tôi lớn” vô cùng vị lai, vĩnh viễn bất hủ kia, cũng phải gánh một trách nhiệm trọng đại. Ta phải thường nghĩ gắng sức lợi dụng cái “tôi nhỏ” ra làm sao, mới không phụ cái “tôi lớn” vô cùng quá khứ kia, không di hại cho cái “tôi lớn” vô cùng vị lai kia.

Nguồn: Hồ Thích (*)    

(*) HỒ THÍCH: Hu Shi; tên thật: Hồng Tân; tên chữ: Thích Chi; 1891 - 1962), nhà văn, nhà triết học Trung Quốc thời cận - hiện đại, người An Huy (Anhui). Năm 18 tuổi, sang Mỹ du học, bảo vệ luận án về triết học cổ đại Trung Quốc ở Đại học Columbia (1915). Năm 1917, về nước, đề xướng cách mạng văn học, kêu gọi dùng bạch thoại thay văn ngôn. Dạy triết học ở Bắc Kinh. Những năm 1928 - 30, hiệu trưởng Trường Đại học Ngô Tùng, Thượng Hải. Năm 1938, làm đại sứ Trung Hoa dân quốc tại Mỹ. Hồ Thích là người truyền bá  chủ nghĩa thực dụng ở Trung Quốc, cho rằng thực tại chỉ là các mối quan hệ về cảm giác giữa con người, ông theo thuyết duy tâm chủ quan, tuyên truyền tư tưởng tự do cá nhân, dân chủ và khoa học. Các tác phẩm chính: "Đại cương lịch sử triết học Trung Quốc" (1919), "Lịch sử văn học bạch thoại" (1928), "Lịch sử triết học thế giới 30 năm nay" (1925), "Hồ Thích văn tồn" (3 tập, 1930).

123. Xa quá người ơi

Sao tình yêu cứ mãi trong ta
Sao bao nhung nhớ mỗi chiều tà
Sao thấy đau lòng khi đêm xuống
Sao mãi ngồi đây thổn thức hoài

Người cô đơn lắm sao dựa tường
Người buồn sao tấu khúc du dương
Người gửi tình ai trong lưu bút
Người nghĩ về ai thơ tơ vương

Người đùa lên nhé cho tôi cười
Người đàn lên nhé cho tôi mơ
Người ơi xa quá làm tôi … khóc
Người đến làm chi nhớ cả đời

Giá như người ấy ở bên tôi
Giá mà người ấy đến bên ngồi 
Giá như … nhẹ lướt lên bờ má
Giá mà … nhẹ lướt lên đôi môi

Tối ngày 7/12/2011

122. Lời bình ngẫu hứng của các blogger

Các bạn ơi, để thư giãn, hắn chép các câu nói về tình yêu mà các bạn ngẫu hứng viết ra hay xuất khẩu thành thơ thông qua các comment trong blog này. Ngẫu hứng mới vui, viết về tình yêu mà phải nghĩ đi nghĩ lại thì thiếu ‘tự nhiên tính’ phải không các bạn.
Các trích dẫn dưới đây, hắn chỉ chọn những comment có liên quan đến tình yêu (hay võ lâm), cóp lại, chỉnh lý, có hướng dẫn thêm comment nằm trong bài nào (trong ngoặc đơn), có một vài câu ‘trả lời’ của hắn, và sắp theo thứ tự A, B, C, D, …, nhưng hắn không bình luận như những lần trước.
Hắn chỉ viết tắt nick của các bạn thôi và trong khi cóp, hắn có thể sót một số comment của các bạn, bạn nào thấy thiếu hay có thắc mắc thì nhắn tin để hắn có thể thêm, bớt hay xóa đi nhé, cò gì thông cảm nghen.

Aqaqa
-…dạo này mê cô nương nào mà tung chưởng 'dụ khị' mùi zậy? (Trong bài ‘Về với em’)
-Sao lại đem cuộc đời quá đổi bi thương sầu thảm của Tiểu Siêu ra nhử, rồi còn dọa thế nào là thánh nữ nữa! Rồi còn cái gì đó 'chút chút' cùng Trương tiểu tử nữa... (Tình yêu của Tiểu Siêu) 
-…các hạ dùng cái solar car đó rượt theo thì sẽ bắt được hết mấy người 'ẹp' đó, nhưng đừng có xí hết phần, nhớ chừa lại Lưu Diệc Phi cho Quá nhi nhé, hì.. (Trả lời Aqa)
-Chắc TN không bằng lòng với họ Chu rồi. Hây za ... Triệu Minh không biết nương ấy có bằng lòng hay không chứ Tiểu Siêu thì ít nói lắm, chán chết! (Quá nhi và các thuật ngữ)
-Vậy phong cherrytran là Nhạc Linh San nhé đại ca? còn titanic là A Châu vậy (Quá nhi và các thuật ngữ)
-…phong luôn cho 'cá heo vui' là Hoàng Dung, tàinữ vn là Chu chỉ Nhược, cherrytran là A châu, dieuthuy là Vương ngọc Yến, maytuongtu là Hân Tố Tố, lãngtử là Lệnh Hồ Xung và duongkimtho vừa là bang chủ Cái Bang vừa là Diệt Tuyệt Sư Thái đi (Quá nhi và các thuật ngữ)

Bảo Ngân
-Nắng thật thà không đốt nỗi mùa đông
Ngày thứ hai sân trường buồn với lá
Cũng có người tìm ‘bóng hồng ở đâu’
Tôi trả lời rằng... ở xa lắm ai ơi... (Bóng hồng ở đâu) 
Cá heo vui
-Hi, …cho em là Hoàng Dung đi, thời cô ấy còn nhỏ trên đảo xa í! Nhé!???
-Dòng suối nhỏ, xinh đẹp khi còn bé nhỏ! Ra đến đại dương nó lại hóa mình thành cái lớn, nhan sắc nhỏ xưa chắc cũng phai nhạt rồi! …Ước gì Cá Heo Vui cứ nhỏ xinh mãi!
CR
-Em trẻ con biết gì về tình yêu mà tham gia a nhỉ? hihi... (Phi Kim-Dung và tình yêu)
-Một bài thơ hay cộng với một bài hát trữ tình và những hình ảnh áo dài VN truyền thống thế này có đủ sức kéo anh DH về không ạ? hihi (Về với em)
-Hihi… Chưa diện kiến dung nhan mà đã được a tặng chức danh này rồi, hihi... (Sự thật đàng sau các blog)
-Huhu.....Em không làm A Châu đâu, phải giã từ sớm lắm. (Quá nhi và các thuật ngữ)
-Ai mà khiến a tương tư nhiều vậy thì có lỗi thật đó. Bài thơ thật nhiều cảm xúc và tâm tư thầm kín....Hi vọng người trong tranh sẽ bước ra và tới thật gần trái tim a nha (Mơ người trong tranh)
-Hồn say hai chén rượu ngon
Tim say một đóa hoa hồng ngất ngây
Tình say một giấc mơ đầy
Lòng say hình bóng đêm ngày không nguôi (Trả lời CR)
-Có những nỗi buồn phải chôn dấu trong tim....có những khi cô đơn, cần 1 cái ôm để biết mình còn được chia sẻ và còn hơi ấm, nhưng đôi khi phải nén tiếng thở dài thôi… (Blogger ơi, tình yêu)

Cún con
-Đêm nhỡ khuya sợ ai mất ngủ
Đến và đi lưu trú thơ xinh
Hẹn gặp lại thỏa tình tri kỷ… (Dáng cong)

Cuongtu
-Tình yêu blogger này hay quá anh…Ct tui cũng ước một tình iu như thế! (Blogger ơi, tình yêu)
-Cụ cười: "như chuyện thần tiên,
gặp người trong mộng, triền miên khối tình ..."
Mộng tàn, nghe lạnh bình minh… (Về với em)
DH
-Cũng như tôi phải chăng người cũng đã,
Gửi lòng mình vào trang viết thơm xinh,
Là những dòng thơ mộc mạc chân tình,
Là văn vẽ những bóng hình cuộc sống!
Lòng chợt lặng khi nhìn trời mây rộng,
Biết về đâu nhưng vẫn muốn  hẹn hò,
Mình tự tình trong quãng vắng quanh co,
Ôi! xứ sở đã cho mình tiếng khóc!!
Là có thể một tình yêu không có thật,
Nhưng trăm năm vẫn cứ ước theo cùng,
Chút buồn vui, cay đắng lúc gian truân,
Vẫn thấy ấm muôn trùng khơi biển hát! (Blogger ơi, tình yêu) 
-Ở Ba Tư đêm buồn như tiếng khóc,
Nàng trở về búi tóc cho anh,
Nửa vòng tay trái đất ngủ yên lành,
Là xứ sở thắm tình yêu ...bè bạn!
Ở nơi đây chan hòa ánh sáng,
Em trở về như nắng buổi bạn mai,
Và ra đi trong hoàng hôn đẫm nắng chiều phai,
Anh sẽ ngủ yên trong vòng tay vũ trụ!  
Đẹp biết mấy những mối tình không tên tuổi,
Mãi ngọt ngào như tiếng khóc buổi ban sơ,
Sẽ xua đi những phiền muộn đến từng giờ,
Anh sẽ không một mình ngồi chuyện trò với cá! (Về với em) 
-Chàng sợ mất nàng đem đi cất, ,
Vào sâu cõi nhớ, đáy thời gian,
Rồi mộng mơ khắc khoải áo thu vàng,
Gom cho đủ đốt nàng thành sương khói!
Một vệt sáng lung linh về tựa cửa,
Xếp bút nghiêng, lau rửa ...nắng xuyên mành,
Làn gió nhẹ  long lanh miền sóng nước,,
Biết hư vô vẫn ước được cận kề...
Trở về thôi! Chàng hỡi! ,
Đời vẫy gọi! Chàng ơi! Đời vẫy gọi! (Mơ người trong tranh)
-Tú Uyên dạo bước gặp Giáng Kiều
Về nhà mê mãi lụy hồn yêu
Người trong tranh ấy sao mà nhớ
Hãy đến cho ta dáng mỹ miều (trả lời DH)
-Anh đốt nỗi sầu trong men cay, tình ái,
Tất cả qua rồi, còn lại chỉ mình anh.
Sầu cao vút chín tầng mây lộng gió,
Chẳng có nơi nào mở cửa đón chào anh,
Anh lạnh cóng.... lá xây thành huyệt lạnh,
Bên hiên đồi mưa, nắng, gió vờn quanh.
Tôi bước tới bắt gặp hồn hiu quanh,
Đốt nén hương chia sẻ bớt u tình,
Chạnh lòng khi nghĩ tới phận mình,
Biết ai sẽ đốt cho mình chiếc lá! (Chùm thơ buồn)   
-Bạn đã phải lòng ai hung rồi, rất ghét thơ mà làm thơ, chứng tỏ khi yêu anh lại thành thi sĩ… (Blogger ơi, tình yêu) 
Dung Ho
-Sẽ về quê .... uống .....cà phê
Sẽ về để thấy đê mê hồn người 
Sẽ về một sớm hồng tươi 
Sẽ về để nhận ... nụ cười ... (ai cho?) 
Nếu nhiều sẽ cất vào kho 
Nếu mà có ít, photo ... để dành 
Nếu mà ... hổng có ... cũng đành
Bởi duyên còn mỏng, ... chưa thành đó thôi!
Cũng không trách móc xa xôi 
Ai người “gom lá’’, để tôi .... một mình! (Về với em)
-Hihi! Tình yêu hình như  “không có tuổi’’, nên bạn cứ tha hồ yêu … (trong tâm tưởng )! Miễn  là  …. Đừng soi gương …  (để tưởng rằng … mình vẫn trẻ ). Hoặc can đảm hơn nữa thì noi gương cụ Nguyễn Công Trứ (ngày cụ tán gái rằng … “ngũ thập niên tiền  nhị thập tam”, anh em mình còn trẻ hơn cụ ngày “cụ phát ngôn” tới mấy  “thập niên” lận! Cứ yên tâm mà yêu … thầm,  miễn là … secret! (Tình yêu của Tiểu Siêu)  
Duongkimtho
-Bây giờ theo muội thì huynh nên đổi tên một lần nữa. Lấy tên là Đại dương để đi gom những con suối nhỏ. Chịu hông huynh? (Những dòng suối nhỏ)
-Đừng có bắt em "về với anh" à nha? (Về với em)
-Hihi... Triết gia mà cũng biết tương tư sao ta? Bông hồng nhiều gai lắm í! Bảo trọng! Bảo trọng! Lo mà gom lá bàng đi anh nhé, đừng gom... hoa hồng anh ơi! (Mơ người trong tranh)
-Có âm thì mới có dương,
Có địa ngục thì mới có thiên đường chứ em. (Trả lời KT)
-Cám ơn anh đã phong cho em là "Dương Siêu Phong" nhé ! Trù cho em chết thảm như Mai Siêu Phong hả? Coi chừng em không còn hiền nữa đâu à nha (Quá nhi và các thuật ngữ)
-Anh vẫn còn nhớ tới cô ấy thì cô ấy vẫn chưa đi lạc đâu anh ơi, cô ấy vẫn còn ở đó với anh đấy thôi. Có những người lạc mất nhau thật sự cho dù hằng ngày vẫn ở bên nhau, phải thế không anh? (Cô ấy bây giờ ở đâu)
DT
-Em cũng về rồi đây ạ. Anh có gì để dành cho em ko… hi hi (Về với em)
-'người về đây với anh...vòng tay và làn môi ấm, ngày tháng chờ mong' (Trả lời DT)
-Ui, anh định chuyển từ gom lá bàng sang gom hoa hồng ạ....hoa hồng đắt giá lắm đó anh...hihi (Mơ người trong tranh)
-Em rất cảm ơn anh và anh aqa đã ưu ái mà bình trọn DT là nàng Vương Ngữ Yên, một nhân vật nữ hiệp của KD dù ko biết võ công nhưng rất thông hiểu về các bí kíp và các đại môn phái trong giang hồ (vì thế mà Mô Dung Phục mới giữ nàng lại bên cạnh dù ko hề yêu) đb là VNY còn rất xinh đẹp (Tình yêu của Tiểu Siêu)
-Qua các câu chuyện thì em đúc kết là a rất có duyên với phụ nữ hihi qua blog thôi mà các cô còn (I miss you, I ....) thì ngoài đời còn sao đây .... (Sự đời cũng có lắm cái hay)

Ha Long Xanh
-Xạc xào tiếng lá khô bay
Hiu hiu làn gió heo may thổi về
-Người buồn gặp người buồn
Để tâm sự trào tuôn
Để lòng được vơi nhẹ
Để đông chuyển sang hè (trả lời HLX) 
Hongngoc
-‘Hãy yêu nhau đi cho rừng thay lá, hãy yêu nhau đi bù đắp cho trăm năm, trái tim cho ta nơi về nương náu, được quên rất nhiều ngày tháng tiêu điều...’. Hãy cứ yêu nếu được yêu và yêu được dầu...trong thế giới ảo nhé anh!  (Blogger ơi, tình yêu)
-Tôi đồng tình với bạn ở ý này: ‘Tình dục đực cái là tự nhiên và do đó không phải là một lòng tham. Tình dục đực cái chính là sáng tạo tuyệt vời nhất của thượng đế’. Trước đây cũng từng đọc một câu của một tác giả phương Tây khá nổi tiếng (hình như khi bàn về tranh khỏa thân của Michelangelo), đại để là: Thân thể trần tuồng của người phụ nữ là sản phẩm tuyệt vời của Thượng đế còn ý nghĩ sai lệch (?) về nó là bản chất của thói tà dâm. (Tản mạn về tình dục và thượng đế)
-Hình như các kiếm sĩ hay hào sĩ giang hồ ngày xưa ở dơ, khi ăn thì phải "rửa tay gác kiếm" chứ? Hay họ chỉ phủi tay bỏ kiếm xuống đất khi ăn? Nói đùa cho vui vậy chứ theo HN thì làm được hay không việc này phải do nỗ lực cá nhân một phần, hòan cảnh một phần nữa - nghĩa là tùy duyên. Hình như Phong Thanh Dương đã về Hoa Sơn quy ẩn rồi mà máu lên vẫn dạy cho Lệnh Hồ Xung kiếp pháp (?) "dĩ vô chiêu thắng hữu chiêu". Vụ "rửa tay gác kiếm" này hình như ngôn ngữ hiện đại gọi là "vui thú điền viên"??? (Rửa tay gác kiếm) 
Hữu Nghiệp
-Vì sao nàng lại đến 
Ta hết vướng bụi trần 
Vì sao nàng bảo thế 
Ta mỏi gối chồn chân 
Tìm nàng trong cõi phù vân
Đêm ta chỉ biết ái ân một mình! (Khoảng lặng đêm) 
Mây tương tư
-Cứ để cho sự rung động thăng hoa với cảm xúc thật của lòng mình là hay rồi. (Lại nhớ một người) 
-Ngày xưa, Tú Uyên ra Thành Tây, đến Bích Câu, gặp Giáng Kiều, rồi tương tư, rồi gặp thật. Ngày xưa tuy xưa mà thật, ngày nay tuy nay mà ảo (Trả lời Mây) 
-"Ôi, ta có phải thần thánh đâu mà thoát khỏi ái lực của yêu nữ"…câu này thì không hay, " yêu nữ " có thể là " yêu phụ nữ " nhưng thường thì được dùng ở dạng " yêu tinh " chuyên đi dụ dỗ…
-Xin lỗi Bang chủ, ngàn lần xin lỗi, tại hạ không cố ý. Tại hạ thường giả dạng Tôn Ngộ Không đi hái trộm đào tiên, nên đùa với tỳ nữ của Tây Vương Mẫu theo ngữ cảnh. Ngữ cảnh của của bài thơ này hoàn toàn khác. (Trả lời Mây)
Minhtu
-Kỷ niệm chẳng là gi khi lòng người vội xoá
Nhưng sẽ là vô giá nếu lòng người khắc ghi (Cô ấy bây giờ ở đâu)
NT
-Tái tê nào thế giữa Sài Gòn
Muôn ánh đèn xinh tỏa sáng ngời
Ngồi buồn thơ thẩn nhìn thấy thiếu
Một dáng hình ai cứ hẹn hoài... (Dáng cong)
-Trùi ơi muốn hẹn thì dễ thôi
A lô một tiếng đã thấy rồi
Sao mà do dự không bấm máy
Để hắn ngồi đấy chẳng có người! (Trả lời NT)
-Có yêu mới biết khổ đau
Có yêu mới biết trời già bao xa... (Sự đời cũng có lắm cái hay) 

Nganngunga
-Không nhà tối ngủ ngoài sân
Đêm quàng tay gió gối vầng trăng xiêu
Không áo mặc không cơm chiều
Lại ra ngõ vắng tập yêu thương mình ... (Chùm thơ buồn) 

Nkby
-Nhà gom lá bàng gom đủ chưa
Gom rồi nhớ đốt kẻo trời mưa
Ngồi mơ chi kẻ trong tranh vậy?
Để kẻ ngoài đời nhớ chuyện xưa... (Mơ người trong tranh)

Nuthanmattroi
-Mơ người trong tranh, lòng say đắm
Ngày qua tháng lại, vẫn ngất ngây
Ai bảo hình nàng duyên dáng lắm
Để người mơ mộng mãi com-ment! (Mơ người trong tranh)
-Mỹ nữ trong tranh với cây đàn
Mặt như tiên nữ mắt miên man
Phiếm đàn dạo nhẹ ai sầu nhớ
Môi thơm ai lụy giấc mơ vàng (trả lời Nuthan) 
-…Ngồi nghe Minh Tuyết hát ‘Đã không yêu thì thôi’, nghe Hiền Thục hát ‘Vì đâu mình mất nhau’, nghe Lý Hải hát ‘Cung đàn có em’, nghe Thanh Lam hát ‘Hoa cỏ mùa xuân’, nghe Khánh Phương hát ‘Chiếc khăn gió ấm’, …, cho đỡ buồn lại càng thêm buồn, tình cảm của anh biết đi về đâu, Doanh Doanh ơi, Tiểu Siêu ơi, Vương Ngữ Yên ơi!  …Thật cảm phục Nhà gom lá bàng đấy! Cùng một lúc mà "gom” một loạt "em" trong nỗi sầu nhớ thở than của mình thì dưới gầm chời này duy chỉ có một Nhà gom lá bàng làm được thui ! (Caraoke ơi, giờ này em ở đâu)
N2Y
-Không nàng tâm sự với thơ
Không tình ta cứ lơ ngơ tháng ngày
Không vui ngày lại lắt lay
Không đi không đứng nằm dài thở than! (Chùm thơ buồn) 
-Thơ vô giới tính, tình hữu sắc
Vui buồn vướng mắc cõi nhân gian
Thà làm người thường yêu cho sướng
Đứng ngồi tâm trí tưởng 'người xa' (Trả lời N2Y) 
Quỳnh Hương
-Cô ấy có ‘năng khiếu’ quan tâm những điều tế nhị nhỏ nhặt mà một người đàn ông thường ‘quên’ quan tâm! Vậy nên mới làm anh thấy nhớ nhiều mỗi khi nghĩ lại chuyện cũ đúng không . QH nghĩ rằng anh hãy cứ nhớ mãi về cô ấy như một kỷ niệm đẹp thì tốt hơn, bởi nếu giờ gặp lại , biết đâu những lo toan đời thường đã biến cô ấy trở thành một người khác hẳn với trí tưởng tượng của anh khiến anh thấy thất vọng vì đã đánh mất đi một hoài niệm đẹp của một thời thì sao. Tặng anh mấy câu thơ để đọc và suy ngẫm nè:
...Đừng gặp nhé để lửa lòng trong nỗi nhớ,
Để dấu chân vào giấc ngủ mơ cùng,
Để mái tóc chảy trong miền hoài niệm,
Để nụ cười tan mãi với yêu mong ... (Cô ấy bây giờ ở đâu) 
Rose
-Có nam có nữ mới xuân
Âm dương mãnh lực bội phần người ơi!
Quan sát viên vào cuộc chơi
Tư vấn sắc sảo khéo rơi mất mình! (Khi nào người ta có thể đến với nhau)
-'Lục dục’ ghi thêm ‘dục - blog'
Ngày đêm mê mải lốc cốc ‘com’
Ảo... thực... ảo... hư? Xôm trò lắm
Nam thanh nữ tú đắm đắm say! 
Kể chi ‘thanh, tục’ nối vòng tay
Diệt dục mong chi những phút này! 
Thăng hoa xúc cảm say trời đất
Xác thân hòa quyện há chẳng hay??? (Tản mạn về tình dục)  
Rp
-Nàng đẹp như rứa thì phải nhớ chứ răng nữa! (Lại nhớ một người)
Tainu
-Mình thấy bạn bây giờ giống Trương Vô Kị lắm. Tả xung hữu đột giữa các mỹ nhân mà kêu réo cô đơn nổi gì? (Về với em)
-Giật cái tem này thấy chẳng an
Cứ cười đùa thế chớ mơ màng
Không giống bạn đâu "người gom lá"
Một đóa hoa hồng vương trái ngang! (Mơ người trong tranh) 
-Có là không đó cứ yên tâm
Không có làm sao lạc cõi lầm
May ra còn có người thương tí
Được nói nói vài câu đỡ nín câm (Trả lời TN)
-Sao hôm nay bạn lại khác thế? Bị trúng 1 mũi tên của Thần "bịt mắt" rồi à? Bây giờ hết phá phách và cười đời thong dong như mấy ngày qua nữa nhé. Nè đừng bi lụy quá… (Dáng cong)
-Trời sinh đàn bà làm đàn ông khổ, tài nữ vn ạ
Khổ này là khổ trong sướng bạn ạ
Khổ mà người ta biết mười khổ vẫn nhào vô
Ôi, ta có phải thần thánh đâu mà thoát khỏi ái lực của yêu nữ (Trả lời TN)
-Triệu Minh cũng rất hay nhưng tôi còn 1 người thích hơn, Tiểu Siêu chỉ đứng sau… Tôi sẽ viết về cặp nhân vật mà mình yêu thích vào 1 dịp nào đó (Tình yêu Tiểu Siêu)
-Triệu Minh thì có Trương Vô Kị kẹt lắm. Tài nữ không quen tranh giành. Cũng không thích thói đào hoa của các ông đâu. Chỉ Nhược thì cũng tốt lắm, nhưng mù quáng quá, nếu mấy chục năm về trước thì còn dám nhận, giờ hiểu nhiều không thể thiếu suy nghĩ thế. Tiểu Chiêu không chán đâu, tại cô ta không thích tranh giành nên ít nói vậy, nhưng rất có chiều sâu. Có thể phim không phản ánh hết con người nàng, 1 tuyệt tác của Kim Dung đó chỉ thua 1 nàng Tài nữ ái mộ thôi mà chưa thấy huynh nào đề cập đến. Hi...hi...tranh luận không xong, chắc dùng võ công phân cao thấp quá? (Quá Nhi và các thuật ngữ)
-Không biết các đại ca võ lâm nhà ta có biết Nữ thần Mặt Trời chưa? Nàng đẹp và dễ thương lắm, lại nhờ TN xin cho vai Bà Bà gì có võ công phun hạt táo đó? Thấy uổng phí người đẹp quá TN bàn với Dương bang chủ cho nàng nhận vai cô Long. Mà Dương Quá khoan ý kiến nghen, chưa chắc người ta chịu vai này đâu còn phải "dụ dỗ" nữa. Mình chỉ sợ 1 điều 2 người gặp nhau lỡ "nổ" luôn cái vũ trụ tí xíu của bọn mình thì nguy. Nhưng Dương bang chủ xúi: "Cho banh luôn'... (Quá Nhi và các thuật ngữ)
-...mình cũng có thích 1 nhân vật nữ đấy, rất thích nhưng mà không tiết lộ đâu vì sợ võ lâm dậy sóng. Hi...hi.... (Quá Nhi và các thuật ngữ)
-Đến thăm, hông biết nói chi
Bạn buồn tôi cũng lấy gì vui đây?
Trò đời như một vòng vây,
Mỗi người ôm một mối đầy thương đau! (Chùm thơ buồn) 
Tran Huyen
-Những chiếc lá vàng gởi theo nỗi nhớ
Gởi cả tâm hồn chàng thi sĩ ngây ngô (Phi Kim-Dung và tình yêu)

Tuyet Huynh
-Hồn say ai rót rượu này
Nồng nàn ấm áp ta say mất rồi! (Chùm thơ buồn)
-Ai người con gái ở trong tranh?
Đã khiến lòng anh giấc chẳng lành
Si tình anh dệt lời nhung gấm...
Thả hết vào thơ thắm đượm tình (Mơ người trong tranh) 
Tuyetngac
-Hãy để quá khứ trở thành kỷ niệm. Đôi khi gặp lại tình cảm ko còn như xưa nữa sẽ thấy hụt hẫng....Đó cũng chính là một trong những nỗi đau đấy bạn ạ... (Cô ấy bây giờ ở đâu)
Văn Chóe
-"Bất khả tư nghị", bác qúa uyên bác về Kim Dung nói riêng, triết học nói chung! Em chỉ dám mạo muội "múa rìu qua mắt thợ" mấy lời. Tà đạo hay chính đạo đương nhiên thuộc nhãn quan mỗi tầng lớp, mỗi người, hay mỗi thời đại khác nhau... Họ bảo họ chính đạo nhưng mình có thấy thế đâu! Chính, tà là do con người đặt ra, mà con người thì nghĩ rất khác nhau. Em nghĩ khác nhau chưa hẳn do nhận thức khác nhau đâu, mà do lợi ích khác nhau. Thế thì thật tuyệt vời như bác nói đấy, chỉ có tình yêu thương con người là chung nhau nhất mà thôi. Con người từ khi sinh ra đến nhắm mắt xuôi tay, ai cũng biết yêu thương đồng loại, chỉ trừ 'cái bẫy' lợi ích ra mà thôi. Động vào lợi ích của nhau là... không yêu thương gì nữa. Tà, chính cống là tà...  
VCT
-Gom nhìu lá vậy có mệt không anh? Ôi chao, nhớ nhà gom lá bàng quá nhưng vì giận nên hổng "thèm" ghé sang (Sự thật đàng sau các blog)
Violet
-Điều cuối cùng, sau bao triết lý, có phải chăng vẫn là ca ngợi tình yêu? Dù ở bất cứ thời đại nào, thì tình yêu vẫn luôn luôn được tôn thờ, hướng tới những gì thuần khiết nhất. A nói đúng, tình yêu không chỉ bó buộc trong phạm trù tình cảm đôi lứa. Đôi khi nó còn là khát vọng sống. Được sống, được tự do, đó cũng là một loại hạnh phúc, cũng là một loại tình yêu, Có phải nếu như được sống, được tự do thì người ta mới được yêu? Cũng không hẳn. Xuân Quỳnh đã có một trái tim "biết yêu anh cả khi chết đi rồi" và tình yêu thì dù ở nơi địa ngục vẫn có thể nảy nở. "Con người chỉ có thể bất tử trong tình yêu". Có tình yêu con người mới có thể hướng tới chân-thiện-mỹ. Chẳng thế mà kết thúc phim có hậu: Dương Quá và Tiểu Long nữ bỏ mặc tất cả những phù phiếm nhân gian để tay trong tay đi về vùng trời hạnh phúc. Tình yêu thời nay e nghĩ khó được như thế. Anh có nghĩ chỉ cần tình yêu thôi, thì con người ta sẽ có tất cả không? Hj, sang thăm a, lần đầu mạo muội nói đôi chút tâm sự, vì chẳng hiểu gì về triết học cũng như chưởng Kim Dung, chỉ thấy nói đến tình yêu là thích, he he he (Phi Kim-Dung và tình yêu)
Vô vọng
-…vài hôm nữa e sẽ đi hết tất tần tật mọi ngóc ngách của Nhà gom lá bàng cho mà xem, có gì bí mật thì giấu đi nhé. (Phi Kim-Dung và tình yêu)
-không có nàng biết phải 'nàm thao',
đêm đêm ôm mộng lệ tuôn trào (Trả lời VV) Woman-in-love:
-Ẩn tình không nói nên tình ẩn
Sầu không chia sẻ ngỡ không sầu
Hận tình chia sẻ nên tình hận
Đau lòng quay bước với lòng đau... (Tổng hợp một số blog có liên quan)  

…Chúc các bạn một đêm thư giãn, những ngày sắp tới vui vè, làm việc có hiệu suất và không xao lãng … tình yêu.

121. Phi Kim - Dung và tình yêu (blog cũ)

(LTS: Bài viết ‘Phi Kim - Dung và tình yêu’ đã được đăng trong yahoo.360.blog vào ngày 3/12/2011 và được 2 bạn đọc ở Cali và một số bạn trong nước đăng tải... Bài viết này vừa được chia đoạn (30/3/2013) theo trình tự cảm xúc như lúc mình mới vừa đặt bút viết. Trân trọng.

Anh gửi vào em chút lã lơi
Đôi mắt hồ thu đẹp tuyệt vời
Là người hay tiên trên trời vậy
Em xuống trần gian khuấy động đời

'Vắng em thu tàn lối bơ vơ'
Rừng thu xao xác bóng ai chờ
Cây thu hoang lạnh dài vươn cổ
Lá thu hờ hững rơi trong mơ
(Vắng em - NGLB)

Để mở đầu, xin nói là những điều hắn viết ra dưới đây chỉ là những cảm xúc từ trái tim về ‘phi Kim - Dung’ trong một ngày thứ Bảy buồn và cô đơn mà thôi, và chắc vì bản chất của triết học là sự tĩnh lặng, nên hắn hy vọng là sẽ không tham gia luận bàn về Kim Dung, mong các bạn rành về Kim Dung thông cảm cho.

*
Thú thật, hắn cũng có đọc qua một số tài liệu bình về Kim Dung trước và sau giải phóng, đọc một số lời bình tổng quan trong những cuốn sách tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung xuất bản sau giải phóng, đọc tản mạn trong báo, trên mạng hay nghe tán gẫu về Kim Dung nơi quán cà phê, được trao đổi hai chiều với nhiều thầy giáo, thương gia, blogger hay các fan hâm mộ Kim Dung, đặc biệt là được nghe cảm tưởng của bác hắn, ba hắn và chú hắn về Kim Dung khi họ khi còn sống.

Trước đây, hắn mê sách còn hơn mê gái. Hắn đã được đọc một số truyện của Kim Dung khi còn năm tuổi, lý do là ba hắn mua sách bỏ ngay trong tủ trước mặt hắn. Đến nay, mỗi truyện này hắn đọc hàng chục đến hàng trăm lần, còn xem phim chưởng Kim Dung thì bao nhiêu lần không kể xiết. Nhưng khi viết bài này, hắn đã quên gần hết rồi, ông trời đã phạt hay thưởng hắn thì không rõ, đó là hắn bị mất trí nhớ, và do đó hắn chỉ hiểu ý chứ không nhớ lời. Điều này có thể tạm ví như Vô Kỵ đã may mắn học được ‘Thái cực kiếm’ rồi quên hết toàn bộ kiếm chiêu mà chỉ nhớ kiếm ý, 'học mà còn nhớ dường như là chưa hiểu hết được tinh hoa của cái mà mình đã học (Einstein)'!

Có rất nhiều tư liệu viết về Kim Dung trên mạng hay ngoài xã hội, nhưng hắn không đầu tư nhiều thì giờ để đọc, mà có cho đọc hắn cũng không đọc, đọc nhiều quá thì mình sẽ biến thành một cái máy tư duy theo tư tưởng của người ta, và khi đó mình không còn là chính mình nữa.

*
Hồi trẻ, hắn nghe chú hắn nói rằng, trong thời gian sáng tác, Kim Dung ở một khách sạn ở Hồng Kông, có các phóng viên đăng ký ở các khách sạn quanh đó, hễ mà ông sáng tác được bài nào, dù là nửa trang, bài viết đó lập tức được dịch và đăng tải trên đài BBC, đài VOA và nhiều tờ báo trên thế giới. Chú hắn còn khẳng định ‘Kim Dung là nhân vật có một không hai trong lịch sử văn học Trung Quốc và nhân loại, đó là người duy nhất viết tiểu thuyết mà từ trẻ con, anh xe ôm, kẻ trí thức đến nhà bác học đều có thể đọc được và hiểu hay cảm nhận theo cách của mình’.

Đã muốn nói đến Kim Dung thì ít nhiều phải liên quan đến các lĩnh vực như triết học, vật lý học, vũ trụ/thiên văn học, toán học, tâm lý học, văn học, âm nhạc, hội họa, …, kể cả học thuyết chính trị mà dưới đây hắn chỉ nói vài dòng thôi. Thêm nữa, đây chỉ mới là bản thảo mà hắn sẽ nghiên cứu chỉnh sửa hay bổ sung thêm sau khi đăng tải bài này.

Cũng có một ‘bật mí’ nhỏ, trong tất cả bài viết trong blog này, từng câu, từng chữ, từng ý, hắn đều dẫn đến một chữ ‘vô’ bằng cách lấy ‘tiếu ngạo’ làm phương tiện mà trong đó hắn xem tình yêu như là cứu cánh duy nhất và cuối cùng của con người.

*
Sao hắn lại nói là phi Kim - Dung? Tại sao ta phải xem ông ấy như là một cái gì ghê gớm lắm, trong khi ông ấy đã nói ‘Tạ Tốn cũng là cục phân, cục phân cũng là Tạ Tốn’. Kim Dung cũng có suy nghĩ, tình cảm và tình yêu bình thường như chúng ta, nếu được gặp ông ấy và nói ông là ‘thiên tài’ thì chắc ông ngơ ngác không hiểu; Einstein cũng vậy thôi. Theo hắn biết thì Kim Dung, sau khi con trai trưởng mất (năm 1976), ông đã đi quy y cửa Phật. Hãy đừng đánh thức ông ấy dậy, hãy để ông ấy ở chốn yên bình của sự tĩnh mịch vô biên.

Hãy đừng gán đậm chữ ‘võ’ vào truyện của Kim Dung, võ thuật/võ học đối với ông chỉ là một phương tiện để diễn đạt tư tưởng của ông, hãy xem truyện của Kim Dung như là truyện tình cảm như chúng ta vẫn thường xem phim tình cảm Hàn Quốc vậy. Điều đó có thể nói nôm na như là áo quần người ta mặc, nó chỉ là một phương tiện chứ không phản ánh bản chất của người đó, hay người ta viết truyện ‘ma’ thì không phải mục tiêu là nói về ma, mà hàm chứa một nội dung khác. Chỉ có một sự khác biệt là Kim Dung đã sáng tạo ra một loại tiểu thuyết võ hiệp tình cảm đa dạng dựa trên phong cách ‘đơn giản' của các truyện võ hiệp đã tạo dựng trước và trong thời ông sống, chính sự sáng tạo đó đã và đang làm thu hút ngày càng đông người hâm mộ trên khắp thế giới.

Thật vậy, để diễn tả ý niệm về ‘ngộ không’, người ta đã viện đến chư thần, yêu quái, Phật, Thượng đế, ’72 phép thần thông’ hay ‘như ý kim cô bổng’ như là một phương tiện. Để diễn tả võ đạo hay triết lý võ học nói lên ‘mọi thứ võ đều là một’, Lý Tiểu Long đã trao đổi, học hỏi và hợp nhất các tinh hoa võ học từ Karatedo, Judo, võ Thái Lan, Triệt quyền đạo, … Ngày xưa, để chiến đấu, người ta dùng gươm giáo, thì ngày nay người ta dùng súng đạn hay dùng đồng tiền, mà không phụ thuộc vào phương tiện nào được dùng, xã hội vẫn mãi mãi là xã hội. Chắc các bạn ngày nay hẳn nghe câu nói ‘tôi sẽ giết hắn bằng tài chính chứ không phải bằng sức mạnh’!

*
Mặc dù tuyệt đại đa số người xem truyện của Kim Dung như là truyện kiếm hiệp hay võ hiệp, nhưng theo hắn, hắn xem truyện của Kim Dung cũng là một loại truyện tiểu thuyết như các tác phẩm khác ‘Chiếc lược ngà’ của Nguyễn Quang Sáng, ‘Hội chợ phù hoa’ của Thackeray, ‘Lũ người quỷ ám’ của Dostoyevsky, ‘Đoạn đầu đài’ của Aitmatov hay ‘Người tù khổ sai’ của Henry Charriere, ...

Thật vậy, hãy lắng nghe tiếng kêu ‘Ba..a..a..ba’ từ miệng cô bé trào ra một tình cảm hạnh phúc bị dồn nén âm ỉ, khi bất thần nhận ra đó chính là ba mình trùng với khát vọng sau tám năm chờ đợi (truyện nói trên của Nguyễn Quang Sáng), hồi trẻ khi đọc đến đây hắn đã rướm nước mắt và bây giờ cũng vậy. Giả sử có bạn nào mất cha mà bây giờ bất ngờ cha bạn xuất hiện, bạn sẽ kêu lên tiếng ‘Cha’ như thế nào, hay ngược lại đối với người mất mẹ, tiếng kêu ‘Mẹ’ sẽ như thế nào nếu bạn thình lình gặp mẹ? Vậy tiếng kêu ‘Nghĩa phụ’ của Vô Kỵ tại Linh Xà đảo sẽ có tình cảm tha thiết vô cùng như thế nào khi gặp lại cha nuôi tinh thần là Tạ Tốn sau 10 năm lưu lạc với đầy rẫy những cam khổ (chuyện chàng có cầm trong tay thanh ‘Ỷ thiên kiếm’ hay có môn võ ‘Càn khôn đại na di’ ở đây không phải là vấn đề).

*
Không ai khẳng định là Kim Dung biết võ, mà nếu ông biết võ thuật thì ở đẳng cấp nào, nghi ngờ lắm. Một cách đơn giản, ông chỉ nhìn thế giới tự nhiên này vận động và đứng ở một góc nào đó mà mô tả bằng chính cảm nhận của trái tim mình. Sự phát triển của các nhân vật của Kim Dung cũng tự nhiên như là bàng rơi rụng, không ai có thể dự đoán trước số phận gì sẽ xảy ra cho các nhân vật. Sự sáng tạo các môn võ công cũng là kết quả học hỏi từ tự nhiên như các môn Hầu quyền, Hạc hình quyền hay Thái cực quyền. Điều này cũng cũng tự nhiên như khi Einstein sáng tạo ra ‘Thuyết tương đối’, như khi Newton khám phá ra ‘Định luật vạn vật hấp dẫn’ hay như anh chàng Sác-lô (Charlie Chaplin) nghĩ ra những chuyện hề vậy. Trong truyện Kim Dung, có nhân vật đạt đến đỉnh cao của võ học được thiên hạ mệnh danh là Côn Luân Tam Thánh (kiếm thành, cầm thánh, kỳ thánh) cũng do tính khiêm tốn và tự biết võ công của mình là từ tự nhiên mà ra nên mới lấy tên là Hà Túc Đạo (có gì đáng nói).

Ngoài ra, theo hắn, không nên gán ‘đạo’ hay nghệ thuật gì cho truyện của Kim Dung như trà đạo, ‘tửu’ đạo, ‘nhạc’ đạo, ‘thi’ đạo, nghệ thuật trồng hoa, nghệ thuật đánh bài hay võ thuật (nếu nói ‘có’ thì vô tình tặng cho Kim Dung có thêm nghệ thuật yêu nữa!), rõ ràng rằng không có ai đọc Kim Dung để học võ hay nghệ thuật uống trà.... Có lẽ người đọc sẽ bị hạn chế bởi các loại ‘đạo’ trên mà có khả năng bị rơi vào thế giới của phân tích, sa vào chi tiết ‘nhìn thấy cây mà không thấy rừng’, và do đó càng xa rời chân lý! Nếu muốn nói ‘có’, thì Kim Dung chỉ có một thứ thôi, đó là ‘không’ đạo. Hỡi thế nhân, Phong Thanh Dương đã đi về đâu? Tạ Tốn đã đi về đâu? Hoàng Dược Sư, Đoàn Nam Đế hay Hồng Thất Công - Âu Dương Phong đã đi về đâu? Tiêu Phong - A Châu, Lệnh Hồ Xung - Doanh Doanh, Dương Quá - Tiểu Long Nữ, Đoàn Dự - Vương Ngữ Yên  hay Trương vô Kỵ - Triệu Minh đã đi về đâu?

*
Nhắc đến Kim Dung thì phải nhắc đến Cổ Long, nếu không lầm thì tên tuổi hai ông sẽ trở thành bất tử, chắc đến hàng ngàn năm sau. Với Cổ Long, ta có thể thấy trong đó một số hình ảnh của các thám tử như Sherlock Holmes, Kô Nan, Tin Tin hay Lucky Luke, mà tính triết lý, sự logic trong phân tích và quan sát mới là điều đáng quan tâm, còn việc Sở Lưu Hương, Lục Tiểu Phụng, Tiểu Lý Phi Đao hay Tây Môn Xuy Tuyết dùng võ công gì là không quan trọng.

*
Thế giới của Kim Dung là một thế giới đa cực và đầy mâu thuẫn, thiên hạ chia năm xẻ bảy, có vô số thế lực giành giật hay tranh chấp quyền lợi lẫn nhau mà mọi giá trị của con người có thể bị đảo lộn và thậm chí bị thủ tiêu. Chuyện đó thường xuyên xảy ra dưới thời chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tiền tư bản/thuộc địa nửa phong kiến, rồi tư bản ngày nay. Theo ông, qua mỗi thời kỳ đó, con người vô tình trở thành nạn nhân, bị lợi dụng và do đó bị dày xéo trong các cuộc tranh chấp tương tàn đó, và do đó chuyện ‘thân phận con người’ vẫn là quy luật của muôn đời. Có thể tạm hiểu rằng khi chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước ra đời cùng với cái được gọi là ‘thế giới tự do’ hay ‘nền kinh tế thị trường’ thì đã đi ngầm với ý đồ thống trị mà trong đó thế giới dường như vận hành theo ý đồ của các nước lớn. Chẳng hạn, một số nước giàu mạnh có thể dễ dàng nhúng tay vào chuyện của Liban, Israel, Afghanistan, Irac hay Iran, hay có những nước đang bành trướng thế lực ở biển Đông. Nhưng những vấn đề này là một thực tại mà còn dài, khó hiểu và rất phức tạp. Cần nói thêm rằng, sự am tường lịch sử, mặc dù rất quan trọng nhưng không phải là mục tiêu của Kim Dung, tất cả các tác phẩm của ông đều là hư cấu và do đó không thể lấy đó làm tư liệu lịch sử.

*
Tư tưởng hay chân lý của loài người như một cái hình xoắn ốc mãi tiến hóa và biến ảo khôn lường từ 'trên' quy mô vũ trụ đến mức 'dưới' hạt lượng tử mà ta không bao giờ tiếp cận được đến nơi đến chốn. Ta không thể sắp xếp tư tưởng con người như ta sắp nguyên tố vào bảng phân loại tuần hoàn của Mendeleev, như ta lấy nhiều mảnh nhỏ từ nhiều tờ báo khác nhau để ráp thành một bức tranh, hay những hạt cát gắn nhau để trở thành cái hòn non bộ, như sự phân rã hạt nhân, như những bức tranh hội họa lập thể của Picasso hay như việc thiết lập một bản đồ Gen.

*
Thế giới này cuối cùng vốn là bất khả tư nghị, là nghi vấn, là bí mật vĩnh viễn và là cái mà làm cho con người đi từ sửng sốt này đến sửng sốt khác, dù cho đến mãi 10.000 năm sau hay mãi mãi nếu loài người còn tồn tại. Thế giới này sẽ mãi mãi đặt ra cho chúng ta câu hỏi ‘ta là ai’ mà không bao giờ có lời giải đáp hoàn hảo, bất chấp bạn có là thiên tài xuất chúng đến đâu chăng nữa.

*
Thế giới con người - thuộc về thế giới tự nhiên - là vô bờ bến và trùng trùng duyên khởi và do đó nó là kết quả của sự tác động tương hỗ của rất nhiều yếu tố có liên quan từ quá khứ vô cùng đến hiện tại. Nó là một sự kết nối của các 'dấu chấm' như Steve Jobs đã nói. Cái thuận và cái nghịch đều có giá trị tương đương và có thể kết hợp thành một bức tranh hoàn chỉnh như 'Lưỡng nghi đao pháp' và 'Phản lưỡng nghi đao pháp' vậy. Cái gì trên đời này cũng có khắc tinh của nó, ví dụ như Hàm Mô Công thì có Nhất Dương Chỉ trị vậy. Người ta có thể lợi dụng cái của người để chống lại người như môn 'Càn khôn đại na di' hay 'Đẩu chuyển tinh dời' vậy. Sự phát triển nội tại mới là thuộc tính vốn có của con người, theo Kim Dung, một trong những yếu tố ngoại tại quan trọng tạo điều kiện cho sự phát triển nội tại là cơ duyên, ví dụ một Trương Vô Kỵ rớt xuống vực thẳm mà học được ‘Càn Khôn đại na di tâm pháp’ hay một Lệnh Hồ Xung hay Dương Quá lạc vô hang động mà học được ‘Độc cô cửu kiếm’ vậy.

*
Sự am hiểu huyền vi của võ học có thể thuộc về người thông minh như Vương Trùng Dương, Hồng Thất Công, Hoàng Dược Sư, Phong Thanh Dương, Hà Túc Đạo, Tiêu Phong hay Đông Phương Bất Bại, có thể thuộc về những người có vẻ đần độn, chậm chạp như Quách Tĩnh, Hư Trúc hay Thạch Phá Thiên, có thể thuộc về những kẻ tàn ác hiểm độc như Cưu Ma Trí, Âu Dương Phong hay Nhậm Ngã Hành, có thể thuộc về những ngụy quân tử như Mộ Dung Phục, Nhạc Bất Quần, Cưu Ma Trí hay Tả Lãnh Thiền, có thể thuộc về giới quần thoa như Quách Tường, Hoàng Dung, Vương Ngữ Yên, Tiểu Long Nữ, Lâm Triều Anh hay Diệt Tuyệt sư thái, … Để đạt được ngưỡng huyền vi đó, cần phải tĩnh và sâu (ý) hay tâm thần không dao động như trong Cửu âm chân kinh hay Cửu dương thần công. Trương Vô Kỵ hay Lệnh hồ Xung học kiếm ý chứ không học kiếm chiêu, cao thủ phát kiếm có chiêu, chiêu ra thức và thức ra thế, mỗi một chiêu của LHX bao gồm 360 thế!, một thứ kiếm không có 'ngữ pháp', trùng trùng điệp điệp và liên miên bất tận, vì thế đối thủ không định vị được y sẽ tấn công vào chỗ nào mà phản kích. Không phải ngẫu nhiên mà Kim Dung đặt tên cho một trong những người luyện thành công môn Cửu dương thần công là Giác Viễn.

*
Con người sao mà dám tham vọng vượt quyền tạo hóa, sao mà dám tham vọng làm ‘Tề thiên đại thánh’, sự trả giá cho tham vọng đó làm con người bị tẩu hỏa nhập ma, cô đơn, tự mình bỏ tù mình mà không có ngày mãn hạn hay tự lấy núi ‘Ngũ Hành’ mà đè lên xác thịt và tâm hồn của mình. Tiêu Viễn Sơn, Mộ Dung Bác, Cưu Ma Trí, Âu Dương Phong, Nhậm Ngã Hành, Đông Phương Bất Bại hay Nhạc Bất Quần là các ví dụ điển hình.

*
Ngoài ra, một trong những tính cách đáng yêu của Kim Dung là cảm thông sâu sắc đối với cái được gọi là ‘tà đạo’. Ông đã không sai, con người đã lợi dụng chính nghĩa quá nhiều khi đả kích tà đạo. Có lẽ ông chiêm nghiệm được là tà đạo nhiều khi tốt hơn chính đạo. Con người dù độc ác đến đâu vẫn tồn tại chút phật tính trong đó. Những người bạn tà giáo của Lệnh Hồ Xung, khi có hiệu lệnh của chàng và thánh nữ, đã có thiện tính hơn bọn chính phái giả danh như Nhạc Bất Quần, Giản Tiệp, Công Tôn Viễn hay Tả Lãnh Thiền như thế nào, hay những người trong Ma giáo đã trở nên chính nghĩa như thế nào khi biết yêu dân yêu nước mà đoàn kết hợp lực đuổi quân Mông Cổ ra khỏi bờ cõi. Những Lý Mạc Sầu, Triệu Chí Kính, Tống Thanh Thư, Mộ Dung Phục, (Đoàn Diên Khánh) hay Chu Chỉ Nhược thuộc chính phái mà là những nhân vật đã trở nên thâm hiểm, tàn ác hay hèn hạ như thế nào.

*

Triết lý của Kim Dung là một tập hợp có kết nối các tư tưởng của Lão Tử, Trang Tử, Phật, Hồi giáo, Kinh dịch hay Thiền. Nói đến Kim Dung là nói đến nhân bản tính, lương tri tính, cô đơn tính, phá tính, lãng mạn tính, tự do tính, vô định tính, hư vô tính, tự nhiên tính và cuối cùng là tình yêu tính. Thật rất khó để nói ‘tính’ nào là cốt lõi trong truyện của Kim Dung. Một chọn lựa ‘tự nhiên tính’ hay ‘hư vô tính’ có lẽ là phù hợp, nhưng theo nhà gom lá bàng, cột lõi của truyện của Kim Dung là tình yêu tính.

*
Theo ông, có tính chất tương đối trong sự khác biệt giữa chính và tà, phải chăng các giới hạn hay sự phân biệt trên là do con người đặt ra phụ thuộc vào nhận thức hay lợi ích của một người hay nhiều người, và trong một chừng mực nào đó, có thể bị lợi dụng làm một công cụ để dựng nên sự tranh giành quyền lực và tiêu diệt lẫn nhau. Diệt Tuyệt sư thái đã nhân danh chính phái hiệu triệu 6 đại môn phái bao vây Quang Minh Đỉnh để tiêu diệt Ma giáo, ý niệm chính phái trong đầu bà ta đã đúng chưa, hay chỉ đơn thuần là tạo nên một sát nghiệp mà thực tế không đem lại lợi ích gì cho võ lâm đồng dạo nói riêng hay dân tộc nói chung, ngoài ra còn bị nhóm người Mông Cổ lợi dụng tình thế mà chút xíu nữa 6 đại môn phái đó đã bị hủy diệt. Trong Đệ nhị thế chiến, Đức là phi nghĩa và các nước đối thủ là chính nghĩa; hay trong cuộc ‘Chiến tranh nha phiến’ thì Nhật là phi nghĩa và Trung Quốc là chính nghĩa, tính chất chính nghĩa và phi nghĩa này của các nước đó liệu có tồn tại bền vững với thời gian không! Để thể hiện tính biện chứng của sự không phân biệt này, Kim Dung đã muợn lời của Trương Tam Phong ‘chính mà làm điều xấu thì là tà, tà mà làm điều tốt thì là chính’, chuyện Hồng Thất Công (chính) và kẻ thù tri kỷ của y là Âu Dương Phong (tà) ôm nhau cười hả hả và chết cùng một lúc, chuyện Hân Tố Tố (tà) yêu Trương Thúy Sơn (chính), hay chuyện Mục Niệm Từ đã một lòng một dạ yêu Dương Khang, một kẻ vô cùng tà đạo lại đẻ ra một đứa con vô cùng chính đạo.
Hoàng Dược Sư được mệnh danh là Đông Tà nhưng y không cần quan tâm đến cái mà người đời gọi một cách 'máy móc' là tà hay chính, y còn là một đại diện xuất sắc của con người vượt lên những thành kiến, phong tục tập quán, những luật lệ hay quy định hạn chế và có tính cách truyền thống của con người, để đi đến bến bờ của tự do tư tưởng. Dương Quá cũng có tính cách như vậy, vì thế y đạt được đỉnh cao của chân lý từ võ học đến tình yêu mà vươn đến thiên tính tự do tự tại của con người.

*
Cũng theo ông, phải chăng số phận của con người đến từ sự ngẫu nhiên, con người được sinh ra và phát triển trong một thế giới xa lạ mà không phải do mình tự chọn, và do đó bản chất con người cũng là cô đơn. Chính những nhà chính trị khi thành công tột đỉnh thường bị sụp đổ về tâm lý và đi vào sự cô đơn gần như tuyệt đối, như Thành Cát Tư Hãn, Nhậm Ngã Hành, Nhạc Bất Quần hay Tào Tháo. Con người khi cô đơn nhiều khi buộc phải tìm mọi cách để phá cái hạn chế về tinh thần và cái thân phận nhân sinh tuyệt khổ mà thượng đế áp đặt cho họ. Điều này đã được mô tả xuất sắc qua nhân vật Tạ Tốn với tiếng gào ‘Sư tử hống’ làm đau đớn, khủng khiếp, chấn động và chết lặng hồn người, y đã chửi vào cái bất công của thế gian bằng 3 chữ ‘lão tặc thiên’, và vì muốn trở thành ‘người’, y đã đặt hết hoàn toàn tình yêu truyền tính của mình vào con người Vô kỵ, một thứ tình yêu vô cùng cao quý như là sự đạt được khát vọng của tự do vậy.

*
Những triết lý của Kim Dung thường dẫn đến cái vô định tính, với câu hỏi cuối cùng con người là ai, sẽ giải quyết được gì và sẽ đi về đâu, Kim Dung đã và đang im lặng, một sự im lặng mang tính hư vô và đầy ý nghĩa vì bất cứ một sự trả lời nào cũng phá tan ý nghĩa của hai từ im lặng đó. Có phải cuộc đời này giống như một thế cờ 'Trân Lung' mà bất cứ một kỳ thủ tuyệt đỉnh nào cũng không giải được! 

*
Có một người hỏi một phụ nữ rằng ‘tại sao cô sinh con?’, trả lời ‘tại vì cha mẹ tôi sinh con, nên đến lượt tôi, tôi cũng sinh con’, một câu trả lời đơn giản nhưng lại thực tại trên cả ‘thiền’. Đúng, con người không loại trừ ai, đang tồn tại bằng tự nhiên tính mà là một thứ cứu cánh gần nhất và thực tế nhất để ngõ hầu đạt cái tự do tự tại trước mắt, mặc dù chân lý cuối cùng của con người là vô định tính mà đối với họ là quá xa xôi. Không ai khẳng định tuyệt đối rằng việc phám phá ra sự huyền vi của vũ trụ lại thuộc về những kẻ có học vấn, Thạch Phá Thiên (hay Vi Tiểu Bảo) là một minh họa. Sự phát triển của các nhân vật của Kim Dung, đi đôi với cơ duyên, là sự phát triển của tự nhiên tính mà dường như họ không bị gán ép phải tồn tại theo cách mà tác giả nghĩ.

*
Các mối tình trong truyện của Kim Dung rất lãng mạn và xa rời tính phù phiếm của thế tục thường tình, chỉ có lãng mạn như Đoàn Dự mới sử dụng thuần thục được phép 'Lăng ba vi bộ'. Ta sống ở đời này làm gì nếu không có tình yêu. Không đúng hẳn khi Pasteur đã nói con người khác động vật là ở chỗ biết tư duy. Theo Nhà gom lá bàng, con người khác động vật là ở chỗ có tình yêu mà chính thượng đế phải nể phục và nghiêng mình trước sự kỳ diệu của tình yêu mà con người đã thể hiện (bởi lẽ ngài cũng không thể hiểu được tình yêu đó). Con người chứ không ai khác đã tự sản sinh ra tình yêu sau khi ăn trái cấm, mà thượng đế chỉ ban tặng cho họ không khác gì là hai xác thịt chứa đầy rẫy những tình dục, cô đơn và đau khổ. Chính tình yêu làm cho con người vượt qua giới hạn của chính - tà, vượt qua nỗi cô đơn, nhẹ đi đau khổ và đặc biệt tình yêu là liều thuốc thần diệu giúp con người vượt qua nỗi ám ảnh về hai chữ hư vô.

*
Sự cảm nhận về Kim Dung của hắn phát triển theo từng giai đọan, khi nhỏ hắn rất thích đọc các màn đánh đấm nhau, lớn hơn nữa, hắn muốn đọc nhưng đoạn kể về những nhất đại tông sư như Hồ Nhất Đao, Quách Tĩnh, Tiêu Phong, Dương Quá, Hư Trúc, Hoàng Dược Sư hay Hồng Thất Công biểu diễn những môn võ công thượng thừa. Lớn hơn nữa, hắn muốn xem khí phách anh hùng cái thế của các nhân vật đó. Lớn hơn nữa, hắn tập trung vào tính triết lý đàng sau các các trận quyết chiến, các câu chuyện tranh giành quyền lực, thủ đoạn chính trị hay tình yêu.

Nhưng lớn hơn nữa, hắn càng thích đọc những chuyện tình cùng với việc mô tả những phong cảnh lãng mạn trữ tình dưới ánh trăng, trên du thuyền, ngoài hoang đảo, trong tuyệt cốc, trong núi tuyết, trên biển hay trên sa mạc trong truyện của Kim Dung. Hắn đã một cách say đắm đọc đi đọc lại câu chuyện tình của Đại Ỷ Ty và Hàn Thiên Diệp, Dương Tiêu và Kỷ Hiểu Phù, Lệnh Hồ Xung và Doanh Doanh, Dương Quá và Tiểu Long Nữ, Tiêu Phong và A Châu, Đoàn Dự và Vương Ngữ Yên hay Trương Vô Kỵ và Triệu Minh. Hắn khám phá ra trong đó những bản tình ca vô cùng bi tráng mà trái tim hắn ngày ngày vẫn thường thổn thức.

*
Tà đạo vốn có sức mê hoặc hơn chính đạo, người ta nói sắc sắc không không, nhưng chính cái sắc mới có tính ‘người’ hơn bởi nếu ta bỏ cái sắc đi thì không còn khái niệm con người nữa. Nếu người đàn bà lúc nào cùng đoan trang, hiền thục hay quá mực thước mà không có chút ‘tà’ nào thì chắc không đáng yêu lắm, có mấy ai lại đi tìm một tình yêu nơi nữ tu! Tiểu Long Nữ cũng có giận hờn ghen tuông đấy, Vương Ngữ Yên cũng vô cùng si tình đấy. Yêu nữ Mông Cổ là Triệu Minh đã làm điên đảo lòng Đại hiệp Trương Vô kỵ, yêu nữ Ma giáo là Hân Tố Tố đã làm vương vấn lòng Ngũ hiệp Trương Thúy Sơn, tương tự, yêu nữ Ma giáo là Doanh Doanh cũng đã làm say lòng kẻ anh hùng chính phái Lệnh Hồ Xung vậy.

Những Doanh Doanh, Lam Phượng Hoàng, Hân Tố Tố, Chu Chỉ Nhược, Triệu Minh, Diệp Nhị Nương, Thù Nhi hay A Tử đều có những chỗ rất đáng yêu. Không có đắng thì ngọt cũng có thể trở nên vô dụng, nhân loại này mấy ai mà không yêu vị đắng của cà phê, nếu không thì người ta sáng tạo ra nó để làm gì? Vả lại, làm gì có một mẫu người toàn diện toàn hảo đến liền với ta, thử hỏi ở đời có bao nhiêu nàng như Vương Ngữ Yên, Tiểu Siêu hay Tiểu Long Nữ, và thử hỏi chính ta đã toàn diện toàn hảo chưa, nếu người đẹp không có chút tà nào thì có thể làm đàn ông không thấy khó khăn và do đó mất cảm hứng chinh phục.

*
Người ta thường trố mắt thán phục sao mà Kim Dung có thể nghĩ ra nhiều chuyện như vậy, đủ thứ chuyện. Bằng cảm xúc của mình, Kim Dung đã thể hiện các triết lý của mình một cách tự nhiên không cố ý bằng cách thông qua các nhân vật đầy cá tính. Tâm lý nhân vật của Kim Dung rất đa dạng mà ta có thể tìm thấy ở đó một ví dụ cho một con người ở đời thường, trong đó những nhân vật được xây dựng phần nhiều đều có xu hướng tiến đến hư ảo hay hư vô tính, những kết cục của họ là vô định tính, và đặc biệt là những mối tình diễn ra đều là phiêu diêu tính.

Chữ ‘chân, thiện, mỹ’ nên đặt vào một con người như Tiêu Phong, một kẻ thật sự xứng danh là anh hùng cái thế, một cái ngưỡng rất ‘người’ mà khó có ai có thể vượt qua ngưỡng ấy, một anh hùng mà khó có thể có ai anh hùng hơn, một tình yêu nhân loại cao cả mà khó có tình yêu nào cao cả hơn, và một con người nếu mà ta không yêu y thì có lẽ không còn ai để yêu nữa. Y đã yêu A Châu, không sở hữu cô ấy cho riêng mình và cũng không chiếm hữu cô ấy. Đặc biệt, tính cách cao cả và tình yêu con người của y hầu như bao gồm hết tinh túy của những cao cả và tình yêu mà nhân loại có thể có được. Không tồn tại sự phân biệt chủng tộc hay chúng sinh trong tâm hồn của y. Sự kết thúc của chàng để đạt được khát vọng của tự do đến nay vẫn chưa có bút mực nào có thể tả xiết.

Kim Dung rất thành công khi xây dựng nên nhân vật Trương Vô Kỵ, một người không kỵ ai, một con người có khả năng hòa giải các thái cực khác nhau, một con người mà phải có tính vô kỵ đó mới hóa giải cho con dơi độc Vi Nhất Tiếu thành người, hóa giải được võ công siêu phàm của Độ Ách - Độ Nạn - Độ Kiếp, hay hóa giải được ‘Huyền minh thần chưởng’ của Huyền Minh nhị lão. Y là một con người không quan tâm đến không thời gian, không màng đến hay anh hùng thiên hạ vô địch, giáo chủ Ma giáo hay Minh chủ võ lâm hay không đòi hỏi một tình yêu màu hồng và bất tử. Thế mà do cơ duyên, chàng đã có danh vọng, địa vị, trí tuệ và tình yêu. Việc chàng được phái nữ yêu quý và cuối cùng có được người đẹp Triệu Minh, được các người Ma giáo nói rằng chàng đã khéo vận dụng bí quyết 'Càn khôn đại na di' vào tình yêu! Nhưng rồi những sản phẩm dường như là ảo ảnh của cuộc đời đó sẽ đi về đâu, ‘Lưu như thủy hề, thệ như phong, bất tri hà xứ lưu hề, hà sở chung’, đúng, tất cả sẽ là vô định xứ, không có gì là không có gì.

Chu Bá Thông đã có một tình yêu, người đẹp của Đoàn Hoàng Gia đã yêu và ngoại tình với ông ta, bị phát hiện, ông ta bỏ trốn. Là một người mê võ công hơn mê gái, ông đã lang thang tìm hiểu, sáng tạo ‘Không minh quyền’, ‘Song thủ hỗ bác’ và học hỏi các loại võ công mới. Nhưng cuối cùng, với tình yêu không bao giờ tan và sự quyết tâm theo đuổi tình yêu của ‘người đẹp’, nàng đã chinh phục ông quay lại với tình yêu của mình, cặp tình nhân già này sau đó sống ẩn cư làm nghề nuôi ong và sống một cuộc đời an nhàn hạnh phúc. 

Tía Sam Long Vương Đại Ỷ Ty - thiên hạ đệ nhất mỹ nhân thời đó - chưa hề có rung động với bất cứ một chàng trai nào. Có một lần, nàng thay mặt cha nuôi là Giáo chủ Ma giáo Dương Phá Thiên quyết chiến sinh tử với Hàn Thiên Diệp ở Bích Thủy Hàn Đàm, sau trận chiến đó anh ta bị thương nặng, đồng thời nàng do ngưỡng mộ tính hiếu nghĩa và dũng cảm không sợ chết của chàng mà phát sinh tình yêu. Vượt qua rào cản của giáo quy, Đại Ỷ Ty đã rời bỏ Ma giáo để đến với tình yêu của mình. Qua nhịp đập của trái tim, tình yêu là chất thuốc diệu kỳ mà nó có khả năng biến thù thành bạn hay hóa giải hận thù của hai phái đối lập. Chuyện đó bản chất có khác gì chuyện tình yêu của Romeo và Juliet.

Hồ Thanh Ngưu và Vương Nạn Cô yêu nhau tha thiết ở Hồ Điệp Cốc - một khu đầy ong bướm và thơ mộng, vì tính tự ái và háo thắng trong tình yêu, nàng đã chủ động thi thố với chàng về tài năng giữa ‘độc’ và ‘trị độc’, chiến đấu bất phân thắng bại với chồng mình và trong lúc bị trúng kịch độc, cả hai mới phát hiện tình yêu họ là cực đỉnh. Nhưng ngay sau đó, kẻ thù của hai người là Kim Hoa bà bà đến tầm thù rửa hận và Trương Vô Kỵ đã mưu trí cứu hai người. Tưởng rằng hai người đã thoát nạn, không ngờ mấy ngày sau đi ngang một khu rừng, Vô Kỵ phát hiện ra hai người đã bị bà ta đuổi theo giết chết, mối tình của họ đã không được trọn vẹn và sau đó hai người được chôn cùng một nấm mồ.

Nói đến Đoàn Dự là không phải nói đến ‘Lục mạch thần kiếm’, chàng đã bao nhiêu lần từ chối và trốn đi không chịu học võ mà say mê tìm đến chân lý của đạo Phật, hơn nữa, bản chất của chàng là chỉ biết yêu và yêu mà thôi. Do cơ duyên đưa đẩy, vì bị Cưu Ma Trí bắt cóc để ép bức chàng đọc lại bí kiếp đó mà chàng được gặp Vương Ngữ Yên. Lúc đó nàng một lòng một dạ yêu Mộ Dung Phục, nhưng với tình yêu vô cùng say đắm và hy sinh vô bờ bến của Đoàn Dự và với sự ruồng bỏ tình yêu của Mộ Dung Phục, cuối cùng Lục mạch thần kiếm và việc tôn thờ thần tình yêu của chàng đã hội tụ vào người đẹp Vương Ngữ Yên mà chính tình yêu đó đã làm chàng trở nên bất tử.

Nam mấy ai mà không mê thần tượng Dương Quá, nữ mấy ai mà không mê thần tượng Tiểu Long Nữ. Do số phận đưa đẩy mà Quá nhi, một kẻ mồ côi cha mẹ, vô gia cư, bị các sư phụ hành hạ, ruồng bỏ và đuổi giết đến tận Cổ Mộ. Tại đây, cậu bé gặp Tiểu Long Nữ cũng mồ côi cha mẹ, người ngọc khiết băng thanh, là một người con gái trong trắng thùy mỵ như một đóa hoa, vì suốt đời sống dưới Cổ Mộ mà tính tình của nàng đã tự nhiên được thấm nhập triết lý vô sầu khổ. Trời sinh ra nam nữ, hai con rồng phượng đó đã yêu nhau và vượt qua rất nhiều gian khổ vì sự giới hạn của đạo lý, vượt qua truyền thống lễ giáo hay bệnh tật thập tử nhất sinh và cuối cùng đã được sống với nhau và trở thành đôi ‘Thần điêu hiệp lữ, tuyệt tích giang hồ’. Mối tình chung thủy, độc đáo và thần tiên của Quá Nhi và Long cô cô đã thành nỗi thổn thức của bao nhiêu nhà thơ, nhà văn, nhà đạo diễn, diễn viên, ca sĩ, họa sĩ và rất nhiều người ở nước ta và trên thế giới, kể cả hàng triệu Việt kiều ở hải ngọai.

Nhiều người biết rõ thiên tình sử giữa Quách Tĩnh và Hoàng Dung, thậm chí còn làm thơ về họ nữa. Quách Tĩnh là người trung thực và nghĩa khí (thường xuyên bênh vực kẻ yếu), bảo vệ thành Tương Dương, là bạn vô cùng thân thiết với người Mông Cổ, không muốn người Mông Cổ xâm lấn đất đai của người Tống, và lại càng không muốn có cuộc chiến tranh của 2 dân tộc ‘Tống - Mông’ nên chàng đã lẳng lặng rời khỏi Thành Cát Tư Hãn. Hoàng Dung theo truyền thuyết là người phụ nữ rất xinh đẹp, đặc biệt là thông minh nhất thế gian. Nàng là là con gái của Hoàng Dược Sư và người yêu của Quách Tĩnh. Được Nhất Đăng đại sư đánh giá là cặp rồng - phụng của loài người, hai người rất yêu và hợp với nhau, đã cùng đoàn kết các anh hùng hảo hán thiên hạ chống quân Mông Cổ ở thành Tương Dương.

Các tín đồ của tửu thần mấy ai mà không mê thần tượng Lệnh Hồ Xung hay các tài nữ mấy ai mà không mê thần tượng Doanh Doanh. Vượt qua giới hạn của chính tà, của các âm mưu hiểm độc mà hai bên là Ma giáo và Ngũ nhạc kiếm phái cộng với một số môn phái khác đã tạo ra, vượt qua sự khác biệt về đẳng cấp, vượt qua bệnh tật hiểm nghèo, với tính tình sảng khoái, khoáng đạt, có tình có nghĩa và tiếu ngạo của chàng cộng với sự thông minh, mưu trí và tình yêu hy sinh toàn tâm toàn ý của nàng, hai người đã có một tình yêu không thể nào đẹp hơn - một tình yêu lấy tiếu ngạo giang hồ làm nền tảng và cũng chính nhạc khúc này là nơi mà tình yêu của hai người sẽ hội nhập trong một cuộc sống không màng danh lợi... 

*
Tại sao con người sinh ra thường phải chịu số phận bị ruồng bỏ, sĩ nhục, chà đạp, chèn ép, hiểu lầm, buộc tội, oan sai, mồ côi, mặc cảm, tha hóa, cô đơn, tuyệt vọng, hãi hùng, đau khổ, bệnh tật nan y, tăm tối hay lưu vong, đâu là bến bờ tự do của con người, khi nào ta có được tâm hồn như trẻ thơ vui đùa bên những dòng suối nhỏ, phải chăng tất cả các khát vọng đều là ảo ảnh?

Tại sao khi ta sống với con người lại phải đeo một cái mặt nạ ‘bằng mặt không bằng lòng’, có phải con người phải sống nơi Đào Hoa đảo, Băng Hỏa đảo hay Linh Xà đảo, Cổ Mộ, Tuyệt Tình Cốc, trong phòng vắng hay chết đi mới đạt được sự tự do?

Tiếng khóc trẻ thơ đã thức tỉnh con người đại ma đầu như Tạ Tốn, Diệp Nhị Nương hay Lý Mạc Sầu có khả năng quay trở về với thiện tính của con người. Khi nào con người có thể từ bỏ lòng nung nấu căm thù như Tôn Tẫn, Câu Tiễn hay Tạ Tốn, khi nào ta có thể ‘buông dao đồ tể mà trở về với cửa Phật’?

Có phải con người, khi chiêm nghiệm đủ ý nghĩa của cuộc đời, thường mơ một giấc mộng yên bình, mơ một cuộc sống bình thường không lo lắng như Trịnh Công Sơn muốn quay về ngồi yên dưới mái nhà hay như Tiêu Phong và A Châu muốn trở về bộ lạc để nuôi dê và hưởng một cuộc sống êm ả thanh bình suốt đời?

Có phải ánh trăng lửng lờ, mặt hồ man mác, lá rụng mùa thu, mái chèo nhặt khoan, tiếng đàn êm dịu, tiếng sóng vỗ đại ngàn, rừng hoang gió thổi xạc xào lá, những ngọn núi khói sương bàng bạc, những khoảnh khắc tỉnh mộng trong đêm, dõi nhìn những hàng cây trùng trùng điệp điệp, lắng hồn trong khúc ‘phụng cầu kỳ hoàng’, ngồi bên thềm lặng nghe giọt nắng, thảng thốt dưới ánh chiều tà, hay ngồi ở quán bên sông và chìm vào đáy mắt hồ thu của mỹ nhân…, mới đưa tâm hồn ta trở lại sự tĩnh lặng và do đó ta đạt được ngộ tính của tình yêu?

Có phải thế giới này tự nhiên nhiên nhiên đến nỗi ta không muốn làm anh hùng cũng bị bắt phải làm anh hùng, ta không muốn nghèo vẫn bị bắt phải nghèo, ta không muốn làm vua cũng bị bắt phải làm vua, ta không muốn làm ăn mày cũng bị bắt phải làm ăn mày, ta không muốn có người đẹp thì bắt phải có người đẹp, hay khi mà ta muốn có người đẹp thì chờ đợi mãi chả có bóng hồng nào?

Không có cái tiền kiếp nọ sao có kiếp này. Không có Dư Đại Nham xuống núi thì sao có Trương Vô Kỵ, sao có anh hùng thiên hạ vô địch, sao có Giáo chủ Ma giáo, sao có Minh chủ võ lâm. Không có Dương Thiết Tâm, không có Hoàng Nhan Hồng Liệt thì sao có Dương Quá, sao có ‘Ám nhiên tiêu hồn chưởng’, sao có Thần điêu đại hiệp, sao có Tây Cuồng và sao có chuyện 'Song kiếm hợp bích'? Phải chăng mọi việc trên đời đều có tính trùng trùng duyên khởi? Và phải chăng những điều Hồ Thích nói về 'xã hội bất hủ' không nằm ngoài phạm trù này?

*
Cuối cùng, Vô Kỵ sẵn sàng từ bỏ vinh quang tột đỉnh để về ‘vẽ lông mày cho ái thê’, Lệnh Hồ Xung sẵn sàng rửa tay gác kiếm để cùng sánh vai với Doanh Doanh hát khúc ‘Tiếu ngạo giang hồ’, Đoàn Dự sẵn sàng từ bỏ cung vàng điện ngọc để tìm đến ‘Thần tiên tỉ tỉ’ Vương Ngữ Yên, Dương Quá và Tiểu Long Nữ sẵn sàng bỏ mặc tất cả những phù phiếm nhân gian, về nơi ‘Cổ Mộ’ để ẩn mình trong vũ điệu tuyệt vời của tình khúc âm dương..., phải chăng đó là cái hay nhất của Kim Dung?

Và hỡi các bạn, hãy kiểm tra lại xem, có mấy ai viết mà không có tình yêu trong đó. Ai đã tuyên bố ‘hỡi thế gian tình là gì, mà đôi lứa thề nguyền sống chết’ hay ‘thiên thu vạn tải khổ cũng yêu’, 'yêu' và 'chết vì yêu' có thể đồng nhất hay không đồng nhất đối với từng cá thể, nhưng tình yêu không chỉ là tình yêu nam nữ mà còn là khát vọng sống và khát vọng tự do. Tình yêu là bản chất của cuộc sống, là cứu cánh và là mẫu số chung cho tất cả mọi người mà bất chấp sự vận hành vô tình của vũ trụ đại ngàn, con người chỉ có thể bất tử trong tình yêu và nếu không có tình yêu, loài người sẽ không có khái niệm hạnh phúc và sẽ không tồn tại.

Ta hát cho chiều - tiếng vĩ cầm xưa vọng lại
Ta gửi cho chiều - những khắc khoải chờ mong
Ta tặng cho chiều - mối tình còn lắng đọng
Ta viết cho chiều - nắng ấm rụng trong tim
(Chiều ơi! - NGLB)

8h, sáng ngày 3/12/2011