374. Phương pháp xử lý tư liệu

LTS: Vì bị rối loạn trí nhớ, nên LB phải dùng một cách khác để tồn tại, đó là cách xử lý tư liệu.

“Hãy xem trí tuệ là vỏ cà phê,

vượt qua ‘ngưỡng’ của trí tuệ,

mới đến được ‘nhân’ của quả cà phê”

Nhân tiện bạn 'thanhthuoc’ có hỏi 2 câu dưới đây: 1. Lẽ nào một người mất trí nhớ lại có thể viết được những bài viết tổng hợp và rất nhiều dữ liệu như thế được? (entry 355), 2. ‘Thằng chả’ này biết lắm thế?... Liệu LB có phải là một người đặc biệt? (entry 373), LB sẽ trả lời (các) bạn bằng 1 entry mà lấy sự sáng tạo và khôi hài làm chính, xin các bạn chớ cho là mình ‘tự cao’, hãy cứ xem đây là lời tâm sự nhẹ nhàng với các blogger trẻ mà thôi. Đồng thời, mình có băn khoăn khi viết những entry hơi ‘chính sử’ một tí, bởi sẽ có ai đó sẽ vào bình là ‘nói tào lao’. Tuy nhiên, mình suy nghĩ một hồi, rồi thầm nhủ: ‘Do nghề nghiệp, mình đã nhiều lần trình bày trong các hội trường của nhiều trường Đại học/Cao đẳng, lẽ nào những điều mà mình đã trao đổi 2 chiều với các thầy cô, lại là không hữu ích!’.

*

LB có đọc gần hết các bộ sách ‘gối đầu giường’ của Nguyễn Hiến Lê, Nguyễn Duy Cần..., (rồi các tác phẩm nổi tiếng của Tàu/Tây, của Kim Dung/Cổ Long..., hì…., "ài em so ry, ái em sò rỳ" = I'm sorry). Nhưng LB không thấy thầy Lê hay thầy Cần nói về ‘phương pháp xử lý tư liệu’. 

Xử lý tư liệu

Rồi… bạn bè nói gì? Có nhiều lần, bạn bè đến thăm nhà của LB, giảng viên có, sinh viên có, họ nói: ‘riêng cái khả năng xử lý tư liệu của các hạ thì tại hạ lấy làm cửu ngưỡng’ (= ngưỡng mộ 9 lần), hì.. hì…, họ còn nói là: ‘trong vòng 1-2 phút, trong đầu ‘anh’ có thể xuất hiện cả chục sự kiện, rồi xử lý, chọn lọc ra 1 nhận định tương đối phù hợp’. Chắc các bạn không tin, "chính LB cũng không tin", nhưng có 1 ông tiến sĩ người Đức lại tin. Khi chuẩn bị giã từ VN để về Berlin, ổng có gọi riêng mình vào phòng họp và nói nhỏ rằng: 'Anh có biết tại sao tôi lại rất hài lòng khi ký hợp đồng với anh không? Tại vì khi tôi hỏi cái gì, anh cũng suy nghĩ 1-2 phút rồi mới trả lời', ông ta nói như thể là một triết gia, hì.. hì...

*

Sau đây là 4 kỷ niệm có liên quan đến phương pháp xử lý.

1. Sau khi đọc khoảng 15 tư liệu về Trung Đông (mới đọc lần đầu tiên), mình đã xử lý và tổng hợp 'sơ bộ' như sau:

‘Đông phương bao gồm hầu hết các nước châu Á, trừ các nước Bắc Á như Syberi, Kazakhstan và một số nước Trung Đông. Bạn Tường Minh cũng viết: ‘những nước chịu ảnh hưởng trực tiếp cuộc sống từ 2 nền văn minh Ấn-Hằng (sông Ấn và sông Hằng, Ấn Độ, NGLB) và văn minh Lúa Nước thì gọi là phương Đông’.

Hãy hình dung nôm na Đông phương là các nước mà lỗ tai ta nghe rất quen thuộc như Việt Nam, Ấn Độ, Tàu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pakistan, Nepal, Afghanistan… và các nước thường hay tham dự Sea-games với chúng ta như Thái Lan, Malaysia, Singapore, Indonesia, Myanmar, Philippines... (xem chi tiết ở entry 355, đường dẫn bên dưới).

*

2. Một hôm, có 1 giảng viên đại học vô tình để trên bàn 1 cuốn sách nói về ông Tuân Tử, dày khoảng 200 trang. Đọc trong một thời gian ngắn, LB đã phát biểu 'sơ bộ' như sau:
‘Tuân Tử (313-328TCN) nói là ‘nhân chi sơ tính bổn ác’. Thoạt nghe, ta có cảm giác là ông đã sai, vì ta lập tức nghĩ đến câu ‘nhân chi sơ, tính bổn thiện’ (Khổng Tử) và nghĩ đến đứa bé mới đẻ đang ngây ngô ngọ ngoạy với các ngón tay nhỏ như cộng hành!
...‘Nhân chi sơ, tính bổn ác’, mặt nào đó, lại rất đúng, tính ‘ác’ nằm ngay trong hạt nhân sơ sinh. Ví dụ ta có cây ớt con hay lõi gừng non nhỏ xíu, không cay, nhưng khi lớn lên, rồi càng già nó càng cay! Đứa bé đẻ ra, khi nhỏ nó rất ngoan, nhưng khi lớn lên, có thể nó khác ta (hoàn toàn) đến nỗi các bậc phụ huynh phải kêu trời lên ‘cha mẹ sinh con, trời sinh tính’, hay có một ông nông dân đau lòng vì con quá mà kêu trời rằng ‘ước gì con tôi nhỏ lại như thời nó mới học mẫu giáo’, cũng có cậu bé khi còn nhỏ mà người ta đoán biết là nó sẽ làm hoàng đế! (như Lưu Bị, Đinh Bộ Lĩnh hay Lý Công Uẩn)…, phải chăng cái ‘tính’ của đứa bé đã có mầm mống từ khi bắt đầu hình thành thai nhi!’ (xem chi tiết ở entry 367, đường dẫn bên dưới).

*

3. Mình đã có tâm sự với bạn Thanhthuoc là: 

‘Khi còn là sinh viên, LB có sống chung với một bộ đội-nghiên cứu sinh đang làm 'luận văn tiến sĩ'. Anh ta thấy trước khi ngủ trưa, LB đã 'nuốt' được 7 cuốn sách. Vô cùng ngạc nhiên, anh ta mới tò mò giở đống sách ra xem, thì ra trong đó có 1 cuốn sách mà anh ta rất cần cho cái luận văn đó, mà tìm mãi không ra... Chiều hôm đó, trời mưa rất to, anh ta đội tấm bạt, chạy ra ngoài đường, mua 1 điếu thuốc 'có cán' để tỏ lòng... ngưỡng mộ, hì.. hì... Nay mình vẫn nhớ kỷ niệm đó’ (entry 355).
*
4. Hồi trẻ, khi mình đang học tài chính kế toán, thầy giáo đã kể một câu chuyện có tính triết lý như sau: Một công ty cơ khí của Pháp có một cái máy bị hư, không nổ. Họ đã thuê bao nhiêu là chuyên gia/nhà khoa học đến sửa, nhưng không được. Rồi, bỗng nhiên có một ông kỹ sư nọ, anh ta đến cầm chiếc búa và gõ một cái, chiếc máy liền nổ. Họ mới hỏi:
-Ông lấy bao nhiêu tiền?
-‘30.000 đô’, ông kỹ sư trả lời.
Một anh công nhân đứng gần đó liền kêu rầm lên:
-Trời, ông chỉ gõ có 1 nhát búa mà đòi tới những 30.000 đô!
-‘À, để gõ được nhát búa đó, tôi phải đầu tư hơn 30 năm để suy nghĩ đó’, ông kỹ sư trả lời.
Nhưng vị xếp công ty đó hiểu vấn đề ngay tức khắc và… duyệt chi (entry 365).
*

5. À, LB quên 1 câu chuyện rất thú vị về các học trò vì 'xử lý tư liệu' kém mà bị ông Platon lừa: 

Nhà hiền triết Platon hỏi các bạn thực khách: trong một chậu nước đầy, bỏ cục gạch vào thì nước tràn ra. Còn bỏ con cá lớn bằng cục gạch vào thì nước chẳng tràn ra, là tại sao?
Các thực khách trả lời: kẻ bảo tại con cá nó hít nước, người bảo tại con cá nó ngo ngoe lội tới lội lui.
Phaton cho gia nhân mang chậu nước ra làm thí nghiệm, lúc bỏ con cá vào, thì nước cũng... tràn ra!
Với thí nghiệm đó, Platon cho chúng ta câu châm ngôn dùng dạy trẻ là 'hãy quan sát trước khi suy luận' (observer avant de raisonner).
(xem chi tiết ở entry 367, đường dẫn bên dưới).

*
Bạn thích/không thích kỷ niệm nào?

Cuộc sống dường như, anh thiết nghĩ.

Đại để là từ ‘trong chốn mờ sương, em… thấy anh’

Cho đến ‘ta hãy yêu cả những giọt nước mắt,

vì nó là... kết tinh của tình yêu,

theo mọi nghĩa’.

(Nàng dung tục-NGLB)

Từ các câu chuyện kể ở trên, mình mở rộng ra một số điều ngắn gọn, các bạn trẻ có thể chọn một số trong những lời tâm sự dưới đây nhé:
1. Hãy có chính kiến trước khi bắt tay vào đọc bất cứ một cuốn sách/tài liệu nào, đừng vội tin vào bất cứ cái gì, vì ta là chủ nhân, sách là ‘nô tài’.
2. Hãy đọc lướt qua cuốn sách/tài liệu, rồi cố tìm ra ý chính của tác giả là cái gì, thậm chí chỉ cần một vài câu chủ yếu thôi, và hãy hiểu 'ý' chứ đừng sa vào chi tiết.
3. Điều tiên quyết, hãy so sánh ‘nó’ với kinh nghiệm sống hay kinh nghiệm từ 'trường đại học bôn ba' của ta (nếu có), và lấy sự sáng tạo, phê phán và tự-khám-phá làm nền tảng, bằng cách đó, ta sẽ không… ngại khi nói đến ông Khổng Tử hay anh chàng Nick Vujicic gì gì đó.
4. Rồi hãy cố gắng tập trung vào ‘trọng tâm’ của vấn đề: bạn cần đọc cái gì trong đống tài liệu khổng lồ đó?, cần rút ra tinh hoa nào cho mình?..., còn các phần không quan trọng sẽ đọc/nghiên cứu thêm chi tiết sau, nếu cần.
5. Rồi hãy kiểm tra xem, ta cần so sánh ‘nó’ với những tư liệu ‘chủ yếu’ nào, đừng đọc tùm lum, rồi phân loại và sắp xếp 'nó' vào đúng chỗ trong thư viện 'bộ óc' của mình.
6. Đồng thời, hãy hiểu thấu 'gót chân Achilles' (=nhược điểm) của ta, và hãy thực lòng tôn trọng và khôn khéo học hỏi các ý kiến của các bậc tiền bối, các blogger, các ‘hai lúa’/lão bá tánh, thậm chí là của các cháu bé còn ngây thơ.
7. Hãy dùng ‘ấn tượng’ để nhớ, bằng cách lợi dụng cuộc sống sinh động, vì ta có thể nhớ là ‘tư liệu’ đó xảy ra ở cảnh vật nào?, ở trên máy bay, xe đò?, ở thư viện, trường?, lúc vui đùa, nhậu, uống cà phê?, khi gặp ông Tây, ông Obama?, lúc trời mưa to?, lúc gặp người tình?…
8. Hãy thận trọng rằng thế giới tư liệu rất là nhiễu loạn, có thể không chính xác.
9. Hãy đừng bao giờ để người ta viết, rồi ta đọc.
10. Nhất là, hãy có nhận định/ý tưởng riêng của ta, chứ không nhất thiết phải luôn tụng niệm 'vĩ nhân X nói rằng', và lưu ý rằng: cái đơn giản nhất lại là cái trí tuệ nhất.
11. Hãy đừng sợ sai, các blogger/bạn bè/cha chú/thực tế sẽ giúp ta sửa sai, rồi hãy sửa sai càng sớm càng tốt, và cần nghi ngờ sự láu táu của ta bằng cách kiểm tra 100 lần, thậm chí 1000 lần, cho những phát biểu chính thức.

Nhưng lớn lên, anh lại nghĩ xa hơn.
Cuộc sống đã chỉ cho anh.
Mọi triết lý đều có các điểm riêng,
hãy tưởng tượng, đó là vỏ quả cà phê, (hay vỏ củ hành),
nhưng mọi triết lý lại đều có một điểm chung,
đó là nhân của chúng.
(Nàng dung tục-NGLB)

12. Hãy xem trí tuệ là vỏ cà phê, vượt qua ‘ngưỡng’ của trí tuệ thì mới đến được ‘nhân’ của quả cà phê.
13. Hãy đừng ‘gáy’, ‘chảnh’, 'nổ' hay ‘nói khoác’ với thiên hạ là tôi biết cái này, tôi biết cái nọ, mà hãy suy nghĩ… 30 năm để chỉ phát biểu có tí xíu xìu xiu thôi. (khó quá phải hôn? hì…)
*

Anh sẽ không nói nhiều.

Ông Socrat vì nói nhiều nên ông ấy đã bị giết.

Nhưng, em hãy nói thiệt

là ‘em yêu anh’ nhé.

Rồi anh nói nhè nhẹ: thiện tai, cô bé làm... bần tăng đỏ mặt.
(Nàng dung tục-NGLB)

Và đây là một thực tại: 'Tiến trình tư duy là như thế này: 1. hiểu tổng quát trước, 2. hiểu chi tiết sau, 3. mở rộng, 4. kiểm tra cẩn thận, và 5. đi đến triết lý/ý niệm cần thiết (trả lời bạn Mưa), và 'Thực ra, khi đọc sách/viết, LB có 3 nguyên tắc cơ bản là: 1. độc lập, 2. cố gắng hết sức để khiêm tốn, và 3. tránh nói khoác' (trả lời bạn Đóm).

Bạn bình chọn lời tâm sự nào? Bạn Mùa Thu Vàng và Mưa chọn số 4, Bạch Mai: 7, August Pink: 8, Mộc Miên: 12, Đom Đóm: 13, Chu Ngọc: 14, hì...

Cuối cùng, hãy luôn luôn nhớ rằng: 'Ta là ai? Ngươi không là cái gì cả' - sự khoe khoang là một trong những kẻ thù đáng sợ nhất của trí tuệ - như là điều tâm sự thứ 14. HẾT.
--------------------------
Phụ lục:

Nàng dung tục!

http://nhagomlabang.blogspot.com/2013/06/372-chum-tho-nang-dung-tuc.html 

Em dung yêu dấu,

Hồi nhỏ anh đi dạo, 
trong khu rừng cao su.

Thằng em đã cho anh xem một đóa ‘hoa tục’.

Anh không để ý lắm.

*

Nhưng lớn lên, anh lại nghĩ xa hơn.

Cuộc sống đã chỉ cho anh.

Mọi triết lý đều có các điểm riêng,

hãy tưởng tượng, đó là vỏ quả cà phê, (hay vỏ củ hành),

nhưng mọi triết lý lại đều có một điểm chung,

đó là nhân của chúng.

*

Cuộc sống dường như, anh thiết nghĩ.

Đại để là từ ‘trong chốn mờ sương, em… thấy anh’

Cho đến ‘ta hãy yêu cả những giọt nước mắt,

vì nó là... kết tinh của tình yêu,

theo mọi nghĩa’.

*

Và anh biết rằng có khả năng

anh đang 'tự đày mình mà không có ngày mãn hạn'(*),

theo một nghĩa nào đó, nhưng...  

vẫn có thể có tâm hồn... thoát tục!

vẫn có thể chỉ cách cho người khác vượt 'ngục'.

*

Và trong thế giới đầy nhiễu loạn này,

đôi khi ta bị sống mệt nhoài trong hư ảo.

Do đó, có lúc ta cần say một tí để là một con người thật.

Và anh biết.

Còn yêu là còn sống,

không còn khát vọng yêu là còn sống nhưng như đã chết.

*
Buổi sáng nọ, một đóa hoa mai đã tâm sự:
Tình yêu dường như đang có ở quanh đây.
Rất gần gũi.
Nhưng ta không nhìn thấy
Vì ta đang đi tìm sự hoàn hảo.
Nên ta sẽ không bao giờ thấy nó.
*
Có lúc buồn buồn, anh tự nhủ.
Phải có một cái gì đó để... dựa,
ví dụ dựa vào vai người yêu,
nhưng dễ gì có, buồn chịu!
Anh hiểu, nàng khát vọng của anh quá hoàn hảo.
Không phải lỗi ở anh, mà vì bản thân em là nàng 'ảo'.

*

Anh có vì em, làm thơ tình ái. Và em đã đùa:
'Anh làm thơ tình ái làm em cười vỡ cả bụng, 
anh có khiếu hài,
làm thơ tình mà có cả cá mái, cá trống, 
và nắng thò qua cổng...'
*
'Nếu em phù phiếm, dung tục, anh có ghét em không?', em hỏi.
Không, anh xin phép nói:  
Nhìn chim biển bay lượn tà tà 
dưới mây chiều rạt rào, 
anh đã quên đi điều đó,
anh nỡ nào mà ghét thiên thần bé nhỏ - chất giải độc hư vô thần diệu của anh!

*
Anh sẽ không nói nhiều.
Ông Socrat vì nói nhiều nên ông ấy đã bị giết.
Nhưng, em hãy nói thiệt
là ‘em yêu anh’ nhé.
Rồi anh nói nhè nhẹ: thiện tai, cô bé làm... bần tăng đỏ mặt.

*

Em dung ơi,

Ngoài kia con chim nhỏ

Nhảy chíu chít trên cành

Anh nhớ em, mơ màng

Nắng đã rụng ngoài sân.

(*) Entry: Phi - Kim Dung và tình yêu.

Các entry có liên quan:

355.Trung Đông: http://nhagomlabang.blogspot.com/2013/05/355-luan-ve-su-song-va-viec-tham-nhuan.html,

365.‘Ba mươi ngàn đô’: http://nhagomlabang.blogspot.com/2013/05/365-nghe-thuat-lam-ra-tien.html

367.Tuân Tử/Platon: http://nhagomlabang.blogspot.com/2013/05/367-thuong-e-hai-ta-roi.html  

373.Trùng trùng duyên khởi: http://nhagomlabang.blogspot.com/2013/06/373-trung-trung-duyen-khoi-va-nao-la-so.html  

373. Trùng trùng duyên khởi và thế nào là số phận?

Hồi trẻ, khi chưa bị tình khúc âm dương khuất phục, LB có đi dọc theo đèo Hải Vân, cứ chốc chốc, mình lại thấy 1 căn nhà, có 1 cặp vợ chồng (và những đứa con), mình rất ngạc nhiên tự hỏi: ‘ủa, tại sao nơi nơi đều phải có 1 người đàn ông + 1 người đàn bà, và họ rủ nhau sống trong một cái chuồng bồ câu thế nhỉ?’.

Cách đây khoảng 20 năm, từ một cuộc nhậu của anh hàng xóm, LB mới được coi một cuốn phim sex đầu tiên, mình cũng rất ngạc nhiên và tự hỏi: ‘ủa, tại sao có những người đẹp như tiên nữ vậy nhỉ?, và tại sao lại có những tình khúc âm dương, khi thì dung tục, khi thì nóng bỏng, khi thì lãng mạn như vậy nhỉ?’.

Càng lớn lên, LB càng cảm thấy, cũng như mọi người, bị cuốn hút vô cùng mãnh liệt vào những bóng hồng kỳ mỹ mà không thể nào cưỡng lại được, tại sao vậy? ai đã tạo nên cái này?

Rồi, rất nhiều lần, mình lặng ngắm buổi chiều tà rơi rụng êm đềm, nhìn mây trời cuồn cuộn, nhìn núi non mờ mịt sương khói, nhìn biển biếc chập chùng xa xa, nhìn trăng lượn với nàng mây bàng bạc, nhìn kỹ con kiến, cây lan, con cá…, mình càng cảm thấy thắc mắc nhiều nhiều hơn nữa, đồng thời đau đớn nghĩ lại cái thân phận hẩm hiu vô cùng bé của mình, tại sao lại kỳ lạ vậy nhỉ?

*

Quay lại chuyện của một số nhà khoa học.

Ông Newton chuyên nghiên cứu về quy luật vận động của các vật thể vĩ mô/thiên thể trong vũ trụ, tại sao nó lại vận động?, ổng mới tạm giải thích là ‘thượng đế ngủ dậy, rất ngạc nhiên về sự sáng tạo kỳ diệu của mình!, bèn lên dây cót một cái, thế là vũ trụ vận động vĩnh viễn’.

Ông Einstein nhìn thấy con bọ quýt (bọ cánh cam) đậu trên bàn, mà sững sờ trước sự kỳ diệu của thượng đế.

Và không thiếu gì nhà khoa học nhắc đến 2 chữ ‘thượng đế’ với cách hiểu như thế này hay như thế khác. Chữ ‘thượng đế’ của họ, thường không viết hoa, là một từ có trong từ điển, tiếng Anh gọi là ‘god’, lão bá tánh hay gọi là ‘ông trời’, còn một số trí thức thường gọi là ‘tạo hóa’... 

Còn mình không phải là khoa học, nhưng mình thấy con kiến quả là vô cùng kỳ diệu: ‘nó chỉ nhỏ xíu xìu xiu mà có cấu trúc tinh vi và phức tạp khộng thua gì con người, chúng có não bộ, mắt, tai, mũi, miệng, tay (kiến cánh), chân, cơ quan tiêu hóa, cơ quan sinh sản, đặc biệt là mũi (râu) của chúng là một cái 'antenna' cung cấp thông tin môi trường đặc biệt. Quần thể kiến là một loại siêu tổ chức thống nhất, bao gồm kiến chúa, kiến thợ, kiến lính, kiến trinh sát. Không biết chúng học tổ chức học, quản trị kinh doanh hay quản lý kinh tế nào ở đâu mà chúng hoạt động một cách có tổ chức, có hệ thống, quản lý đâu ra đó...’.

*

Cách đây vài năm, có một lần, LB nghe/đọc được một bản tin thời sự (trên VTV, báo, đài) nói rằng có 1 chiếc máy bay bị rơi, người chết gồm có nhà sư, cha nhà thờ, đại gia, người nghèo…, lúc đó mình hơi bị ngạc nhiên và tự hỏi ‘tại sao chuyến máy bay định mệnh đó lại hủy đi bao nhiêu loại người, bất chấp thiện ác?’.

Chuyện trên chuyến tàu Titanic cũng vậy.

Chuyện 'sóng thần' ở Nhật Bản vào năm 2011 cũng vậy.

Mình nhớ lại chuyện Đại Hồng Thủy: ‘Ông Marchi (tiến sĩ Mỹ, bài đăng trên tạp chí Nature Geoscience) và đồng nghiệp sử dụng chỉ số đồng vị của Argon để xác định thời điểm va chạm xảy ra. Mô phỏng trên máy tính và mô hình cho thấy: Giai đoạn thiên thạch tấn công mạnh mẽ bên trong hệ Mặt trời là giữa 3,4 và 4,1 tỷ năm trước, trùng với thời gian xảy ra nạn Đại hồng thủy. Các chỉ số Argon cũng cho thấy các mẩu thiên thạch chỉ có thể là kết quả của sự va chạm tốc độ cao, vượt quá 10 km/s’, tại sao nó lại hủy diệt tất tất tật mọi sinh vật trên trái đất mà không quan tâm đến thiện ác?

*

Quay lại chủ đề về số phận. Có phải chăng số phận thuộc về tiền kiếp? âm dương ngũ hành: kim mộc thủy hỏa thổ? thái cực sinh lưỡng nghi, lưỡng nghi sinh tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái? chữ duyên? làm việc thiện hái thiện, làm việc ác hái ác?… Qua các minh họa về chiếc máy bay rơi (hay tàu Titanic, sóng thần ở Nhật Bản), vụ Đại Hồng Thủy…, LB thiết nghĩ rằng… ‘không’, híc.. híc...

*

Phải chăng là số phận?

Tiêu Phong đã đứng ra hòa giải cuộc đại chiến của 2 dân tộc Liêu - Tống, cứu sống hàng triệu sinh linh, nhưng bên Tống cho y là 'con chó Liêu', còn vua Liêu lại cho Tiêu Phong là kẻ phản quốc, Tiêu Phong buộc phải tự tử để đạt được khát vọng của tự do, rồi tướng bên Tống báo cáo láo về triều là đã diệt được đại tướng Tiêu Phong của bên địch, cái đó được gọi là số phận!, ha.. ha.. ha…

Dương Quá yêu Tiểu Long Nữ thì bị cả xã hội Trung Hoa thời đó kết tội là loạn luân, một tội tày trời mà vạn kiếp không được siêu sinh, y đã bị cái dung tục của xã hội đày đọa, chà đạp cho đến ngáp ngáp cũng không tha (may mà 2 người lanh trí chuồn vào Cổ Mộ sớm), số phận nào?, hu.. hu… ha.. ha…

Ông Van Gogh, khi còn sống, đã quỳ lạy cả đời để bán tranh của ổng, nhân loại chả ai cho ổng đến 1 xu, rồi khi ổng chết, họ tranh nhau bán tranh của ổng ầm ầm, số phận nào? ha.. ha… ha…

Ông Nguyễn Du, khi còn sống chả có ai hiểu ổng, đến nỗi ổng đã kêu lên đau đớn rằng ‘Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa. Thiên hạ ai người khóc Tố Như?’, cái xã hội dung tục thời đó không chứa nỗi ổng, số phận nào? Hề.. hề.. hề…

Đại chiến thế giới lần thứ 2 đã rủ cả trăm triệu người lương thiện cùng về thế giới bên kia, tại vì họ làm điều ác!, tại vì số phận ‘hàng loạt’!, hu.. hu…

Có nàng ‘để mẹ và chính bản thân mình khỏi quá âu sầu lo lắng cho kiếp nhân sinh đầy tủi nhục, nàng đã nhảy xuống sông tự tử, xác của nàng trôi dập dềnh trên mặt nước... Thế là nàng ‘vú to mông nở’ - trôi vào vòng xoáy của cuộc đời này - đã được giải thoát khỏi cõi trần ai mù lòa để đến một thiên đường ‘vô ưu’ nào đó không biết’ (truyện 'Báu vật của trời', Mạc Ngôn), tại vì những điều mà nàng đã làm trong kiếp trước!, tại vì số phận!, híc.. híc…

Có một ông kia đang đứng, thình lình bị 1 cơn lốc lôi lên trời, rồi rớt xuống đất một cái ‘bịch’, tại vì số phận!, hì.. hì…

*

Cách đây khoảng 3 năm, LB đi uống cà phê với 1 nữ ‘chát gia’, tình cờ nghe được cụm từ ‘trùng trùng duyên khởi’. Không quan trọng môn phái nào, hay ai đã nghĩ ra từ đó, mà quan trọng là nó diễn tả được tuyệt đối các sự kiện trong vũ trụ này, kể cả con người.

Cuộc đời này là một vòng xoáy, vĩ đại có, to có, nhỏ có, mà khi ngẫu hứng, nó đến và cuốn phăng đi tất cả mọi thứ, nó không cần biết ai là ai, từ ông hoàng đế đến thứ dân hay con vi-rút, từ kẻ đại ác đến kẻ đại hiền, mà có người gọi đó là ‘số phận’, nhưng không phải là số phận (mà là tự-nhiên-nhiên-nhiên).

Về cái được gọi là số phận, người Ba Tư có câu: Lai như thủy hề, thệ như phong. Bất tri hà xứ lai hề, hà sở chung (Đến như nước chảy, đi như gió, không biết đến từ đâu, không biết cuối cùng đi về đâu).

Những gì xảy ra cho con người/loài người không phải tại mấy thứ trên (tiền kiếp, âm dương ngũ hành, chữ duyên…), mà do quy luật ‘trùng trùng duyên khởi’, là kết quả ngẫu nhiên, vô thường và vô thủy vô chung của sự tác động tương hổ trùng trùng điệp điệp trong hàng tỉ năm và của hàng tỉ thứ vật chất trong vũ trụ - một kết cấu vô cùng kỳ lạ và không thể hiểu nỗi, và cũng là một bí mật vĩ đại của thế giới tự nhiên.

*

‘Khi viết xong bài này, chưa kịp sửa nhiều, hắn lại lên đường để tìm về tổ ấm, trời mưa to suốt gần 200km đường đi, ngồi trên xe, hắn nhìn thấy rất nhiều mây đen từ xa xa. Hắn chợt nghĩ, một đám mây đen nhỏ bé kia là từ đâu mà có, có phải nó có là từ vô số kiếp xa xôi, có phải nó có là do sự tác động tương hỗ của vô số yếu tố trong quá khứ và hiện tại, nó chỉ xuất hiện trong thời gian là 0 đối với vũ trụ, trong tương lai rất rất gần, nó không còn là nó, nó thuộc về tất cả, vì vũ trụ với nó là một.

Hắn chợt biết ta xuất hiện từ vô lượng kiếp và tồn tại vô cùng ngắn ngủi. Ta là một cá thể không biết đâu là nguồn gốc xuất xứ và không biết đâu là bến bờ. Hắn chạnh lòng nghĩ, ta là ai? Và hắn chợt bàng hoàng biết rằng ta không là ai cả…’.

*

Cuối cùng, quy luật này cho phép ta trả lời các câu hỏi sau đây:

Ta có nên yêu không? Ngươi nên yêu hết lòng vì cơ hội được làm người chỉ có 1 lần.

Ta là ai? Ngươi không là cái gì cả.

Ta từ đâu đến? Ngươi đến từ vô lượng kiếp.

Ta sẽ đi về đâu? Ngươi sẽ về với cát bụi.

------------

Các entry có liên quan:

Đại Hồng Thủy: http://nhagomlabang.blogspot.com/2013/04/347-vu-no-bom-tai-boston-va-tai-hoa-cua.html

Sự kỳ diệu của con kiến: http://nhagomlabang.blogspot.com/2012/02/170-mau-tim-trong-gioi-blog.html

Tự-nhiên-nhiên-nhiên; http://nhagomlabang.blogspot.com/2012/12/288-triet-ly-tu-nhien-nhien-nhien-va.html 

Vú to mông nở: http://nhagomlabang.blogspot.com/2013/01/306-mac-ngon-va-phong-nhu-phi-on.html

Ta là ai?: http://nhagomlabang.blogspot.com/2011/11/104-vien-kim-cuong-ay-mau-sac.html?m=0

372. Chùm thơ ‘Nàng dung tục!’

LTS: Mấy hôm nay, có 1 blogger bí mật xuất hiện làm LB cảm hứng mà làm 2 bài… thơ là ‘Chàng tồn tại’ và ‘Nàng dung tục’ mà được tổng hợp từ chất xám của các blogger đã ghé nhà LB từ ngày 24/5/2013 đến nay, xin cám ơn các bạn.

1. Chiều tà đẫm sương

Lâu ngày không thấy bóng em

Hèn chi biển lặng, sóng tìm núi xa

Tiên thì ở tuốt trên mây

Phàm thì ở tuốt nơi này làm thơ

Anh buồn ra biển bơ vơ

Bỗng đâu miền nhớ sờ sờ hiện ra

Anh bèn đuổi chạy theo sau

Nàng bay đâu mất, chiều tà đẫm sương!

2. Sao em nỡ đành

Nhớ nàng áo đỏ dễ ‘sương’

Cằm nghiêng tay chống, sau lưng lá đùa

Nguyên sơ như đóa hoa mua

Thanh thanh, cơn gió thổi lùa áo bay

Tím đi từ cõi xa xa

Mà sao dáng vẫn rà rà quanh đây

Hoa đào nở cuối trời tây

Ai nhìn ai thắm?, ai say ai mềm?

Lâu ngày xa vắng tiếng em 

Bóng đôi thuyền-biển chồng chềnh mắt anh

Cám ơn người đã nỡ đành

Để anh nhung nhớ, thành câu chuyện tình.

(Đây là tấm hình mà bạn Mưa_123 cho là 'ẹp' nhất, hì...)
3. Nàng dung tục!

Em dung yêu dấu,

Hồi nhỏ anh đi dạo, 
trong khu rừng cao su.

Thằng em đã cho anh xem một đóa ‘hoa tục’.

Anh không để ý lắm.

*

Nhưng lớn lên, anh lại nghĩ xa hơn.

Cuộc sống đã chỉ cho anh.

Mọi triết lý đều có các điểm riêng,

hãy tưởng tượng, đó là vỏ quả cà phê, (hay vỏ củ hành),

nhưng mọi triết lý lại đều có một điểm chung,

đó là nhân của chúng.

*

Cuộc sống dường như, anh thiết nghĩ.

Đại để là từ ‘trong chốn mờ sương, em… thấy anh’

cho đến ‘ta hãy yêu cả những giọt nước mắt,

vì nó là... kết tinh của tình yêu,

theo mọi nghĩa’.

*

Và anh biết rằng có khả năng

anh đang 'tự đày mình mà không có ngày mãn hạn'(*),

theo một nghĩa nào đó, nhưng...  

vẫn có thể có tâm hồn... thoát tục!

vẫn có thể chỉ cách cho người khác vượt 'ngục'.

*

Và trong thế giới đầy nhiễu loạn này,

đôi khi ta bị sống mệt nhoài trong hư ảo.

Do đó, có lúc ta cần say một tí để là một con người thật.

Và anh biết.

Còn yêu là còn sống,

không còn khát vọng yêu là còn sống nhưng như đã chết.

*
Buổi sáng nọ, một đóa hoa mai đã tâm sự:
Tình yêu dường như đang có ở quanh đây.
Rất gần gũi.
Nhưng ta không nhìn thấy
Vì ta đang đi tìm sự hoàn hảo.
Nên ta sẽ không bao giờ thấy nó.
*
Có lúc buồn buồn, anh tự nhủ.
Phải có một cái gì đó để... dựa,
ví dụ dựa vào vai người yêu,
nhưng dễ gì có, buồn chịu!
Anh hiểu, nàng khát vọng của anh quá hoàn hảo.
Không phải lỗi ở anh, mà vì bản thân em là nàng 'ảo'.
*

Anh có vì em, làm thơ tình ái. Và em đã đùa:
'Anh làm thơ tình ái làm em cười vỡ cả bụng, 
anh có khiếu hài,
làm thơ tình mà có cả cá mái, cá trống, 
và nắng thò qua cổng...'
*
'Nếu em phù phiếm, dung tục, anh có ghét em không?', em hỏi.
Không, anh xin phép nói:  
Nhìn chim biển bay lượn tà tà 
dưới mây chiều rạt rào, 
anh đã quên đi điều đó,
anh nỡ nào mà ghét thiên thần bé nhỏ - chất giải độc hư vô thần diệu của anh!

*
Anh sẽ không nói nhiều.
Ông Socrat vì nói nhiều nên ông ấy đã bị giết.
Nhưng, em hãy nói thiệt
là ‘em yêu anh’ nhé.
Rồi anh nói nhè nhẹ: thiện tai, cô bé làm... bần tăng đỏ mặt.

*

Em dung ơi,

Ngoài kia con chim nhỏ

Nhảy chíu chít trên cành

Anh nhớ em, mơ màng

Nắng đã rụng ngoài sân.

(*) Entry: Phi - Kim Dung và tình yêu.

----------------

Phụ lục:

 Cứ si tình

Ngàn năm vẫn đợi mỏi mòn
Trăm năm đã thấy chẳng còn bao nhiêu
Mơ hoài không thấy người... yêu
Mộng hoài chỉ thấy bóng kiều trong sương!
Vô thường thì mặc vô thường
Thì ta cứ chọn tình trường mà đi
Yêu nhau ta có sợ gì
Cứ chờ, cứ đợi, cứ si, cứ tình.

Dáng thiền

Một bóng thiền quyên trước cảnh tiên
Mắt mới nhìn qua thấy động liền
Dáng cong cong ấy sao cong thế
Dẫu đấng thần tiên cũng đảo điên 

*
Cứ gửi cho anh một dáng tròn
Anh bồng anh bế buổi hoàng hôn
Sao anh thấy lòng rung động mãi
Có phải mùi hương rụng cả hồn!

Đừng rời anh nhé!

Đừng rời anh nhé em ngoan

Trong tim anh có dịu dàng là em
Hồ thu đôi mắt êm đềm
Ngất ngây tình khúc ngọt mềm ai trao

Ngoan nào! hai đứa mình thôi
Chỉ nghe nhịp đập bồi hồi 'một' tim
Chỉ nhìn thấy 'một' thân hình
Chỉ còn lại 'một' khối tình ngất ngây.

 Giá như

Giá như cô ấy đến gần tôi
Ôi thôi tâm trí biến đâu rồi
Đại ngàn luân vũ đang dừng lại
Quên hết sắc không, hết sự đời.

 Tình còn hư vô

Chiều nao em hứa ghé nhà!

Trút tình thơ thẩn vào ‘cha’ khù khờ

Dấu chân mềm mại như tơ

Dấu chân hờ hững hẹn bờ… ái ân

Anh nhìn ra cổng đăm đăm

Anh say anh đắm, anh nằm anh mơ

Mơ từ trưa đến tối mờ

Bóng em không thấy, chỉ ngơ ngác hồn

Chờ em cho đến mỏi mòn

Chờ em cho đến tình còn… hư vô 

 Vị đắng đào nguyên

Hoa cỏ may, trên đồi lộng gió

Bám khắp người, gỡ khó mà ra

Hương lạ kỳ, vương vương vấn vấn

Em lạ kỳ, mê mẫn hồn ai!

*
Rồi lỡ lang thang, một chuyến đò
Lúc trồi, lúc sụt, lúc quanh co 
Lạc chốn địa đàng, sa lưới nhện
Vị cõi đào nguyên, đắng tuyệt vời.

371. Sự dung tục

Có lần, LB vô tình đọc thơ của Mayakovsky, thấy ông dùng từ ‘dung tục’ trong câu sau đây:
Chiếc thuyền tình mơ mộng thi ca
Va phải mỏm đá ngầm dung tục
Và tan nát...,
có thể là từ của ông hay của người dịch, nhưng đó là từ rất hay.

Dung tục là cái gì nhỉ? Tạm gọi là... sự tầm thường, như: chê bai/đả kích mọi thứ trên đời, tham nhũng, tính muốn tự đề cao hay được đề cao, tính xô bồ, có thể là tính ‘cộng đồng’ mà người này luôn muốn xía vào chuyện của người kia: ‘đít mình lom nhom, lo dòm đít họ’..., nói tổng quát hơn, đó là sự phù phiếm của thế tục.

*

Sáng nay, mình đi chợ, trên con đường rộng dưới 6m, bên này đường: người dân kê 2 cái bàn bán cà phê + 1 chiếc xe máy = 3m, bên kia đường: người dân để 1 chiếc xe đạp + 1 chiếc xe máy = 2m, cuối cùng con đường chỉ còn có 1m. Rồi, có 2 vợ chồng chạy xe theo chiều này, có một ông chạy xe theo chiều kia, ‘rầm’ một cái, 2 xe ngã chỏng gọng, cả xóm ùa ra xem, làm kẹt xe đến mấy chục mét...

Rồi, có những chuyện cá nhân xảy ra trong làng mà từ chuyện lớn đến chuyện nhỏ xíu xìu xiu, dân đều muốn biết, ví dụ: có ông A chùi đít bằng que kem, bà B ăn nhầm cục phân heo, bà C té xe sưng mông, ông D đứng trên tàu lá chuối nhìn thấy tòa thánh Va-ti-căn!…

Rồi, nếu có nhà văn nào đó đi qua thì có khả năng ông/bà ta sẽ thốt lên: 'ôi, tính cộng đồng đẹp làm sao!', rồi viết nên một áng văn tuyệt tác!, nhưng tiếc thay, dưới giác độ phát triển, tính này hàm chứa một sự dung tục khá lớn.

*

Cứ mỗi buổi sáng LB uống cà phê là có từ 10-20 lần, người ta chìa cả đống vé số vào mặt, có lúc mình cảm thấy rất chi là không thoải mái, hì…, và có lần, một phụ nữ cũng bảy tỏ cảm tưởng như vậy. Phải chăng ta đi uống cà phê là để có một không gian ‘tĩnh lặng’, để nghĩ ra triết/thơ/văn/nhạc, để bày tỏ tâm sự hay để mạn đàm/chuyện phiếm, mà người ta đã vô tình ‘dung tục hóa’ thời khắc uống cà phê quý báu đó của ta!

*

Mình cũng nói thật là mình tự đi chợ, nấu ăn, nấu hết sức đơn giản và chỉ đủ xài. Một trưa nọ, có một anh chàng thình lình rầm rầm ghé vào nhà mình, vừa gọi điện thoại í ới cho bồ, vừa ngồi chình ình vào bàn ăn, trong khi đó mình chỉ nấu có… 2 chén cơm. Nếu y báo trước thì mình dễ dàng xử lý trong vòng một nốt nhạc, nhưng y đã không làm vậy! Vâng, anh chàng đó là đệ tử đời thứ ba của võ phái dung tục và dự kiến sẽ lên làm Chưởng môn, hì...

*

Ngày xưa có chuyện ông Án Anh, làm đến chức Tể tướng của nước Tề (đời Tề Trang Công, thời Xuân Thu). Ông có tướng mạo xấu xí, da đen, nhỏ con và lùn tịt. Nghe nói ông là kẻ bất tài vô tướng mà làm đến chức Tể tướng, một tên 'đạo soái' không phục, ban đêm bèn lẻn vào nhà ông, rình để xem thử ông là người như thế nào. Đang đọc sách, nghe tiếng động lạ, Án Anh bèn dừng đọc, quay đầu lại và hỏi:

-Ai đó? Có việc gì không?

-‘Dạ, xin ngài đừng hiểu lầm, tôi lẻn vào nhà ngài không phải là để ăn trộm, mà để xem ngài có phải thực sự là Tể tướng không?’, tên trộm trả lời.

-‘Thế à!’, Án Anh nói thản nhiên như không có gì, rồi quay đầu lại và tiếp tục đọc sách.

Sững người trước thần thái của ông, tên trộm vừa bỏ đi, vừa lẩm bẩm:

-Quả nhiên, ông ta xứng đáng là Tể tướng…

*

Ông Dale Carnegie có kể một câu chuyện đại khái như sau.

Có một anh chàng đến thăm nhà một ông Bá tước, nhưng ông ta đi vắng (đi săn ở trong rừng). Trong thời gian ngồi trước cổng chờ đợi, anh ta đã vói tay xé một tờ lá chuối, thắt thành một cái kèn và thổi lên những bản nhạc tình. Rồi cuối cùng, ông Bá tước cũng đi săn về, thấy anh ta, ông ta hỏi:

-Anh chờ có lâu không?

Với vẻ mặt tươi tỉnh, anh ta trả lời:

-Tôi chờ hơn 2 tiếng đồng hồ rồi, và ông thấy đấy, tôi đang vui vẻ thổi những bài tình ca’.

-‘Quả là một người không dung tục’, ông Bá tước rất hài lòng và thầm nghĩ.

*

Rồi đến chuyện anh chàng khuyết tật Nick Vujicic. Phải đồng ý là anh rất tuyệt vời, triết lý của anh quả là ‘kỳ diệu’ và rất đáng học hỏi, nhưng không kỳ diệu đến nỗi ta phải sùng bái anh lên mây.

Ta không thể có những suy nghĩ được phần nào như anh ta sao?

Ta có biết rằng ‘cuộc đời’ là một hàm số đa biến, mà những kinh nghiệm của anh cũng chỉ là một ‘biến số’ - có thể rất hữu ích, nhưng mỗi cá thể đều có sự khác biệt, mà việc vượt qua số phận của ai đó có thể phụ thuộc vào một biến số hoàn toàn khác?...

Nói thêm tí, có 1 blogger nói nhỏ với mình rằng, sự dung tục, trong một chừng mực nào đó, có thể là sự nô dịch về văn hóa, nói nhẹ hơn, đó là sự xô bồ trước tư tưởng ngoại, mà không sáng tạo hay không biết lật ngược vấn đề:

Nhìn người thì lại nhìn ta

Người ta rất giỏi, ta hay chẳng vừa.

*

Ở đời, có rất nhiều người, khi người ta nói chưa được nửa câu chuyện, là vội vã ‘ơ, ơ, ơ, ơ, ơ’, rồi phùng mang trợn má xổ ra cả tràng đại liên như một thằng điên, vì y muốn lập tức thể hiện ‘tôi thế này, tôi thế nọ, tôi thế kia, tôi thế kìa, tôi thế kỉa’… Ông bà ta đã nói: ‘làm ăn không tính, ở lính suốt đời’, hay ‘tư tưởng không thông, cái bình đông mang cũng không nỗi’, hay một phim Mỹ (HBO) có câu 'ông Socrat vì nói nhiều nên ông ấy đã bị giết'…, vậy kẻ vội vã muốn thể hiện ‘tôi biết' đó là ai? Đó là kẻ dung…
*

Tại sao ta phải chen lấn xô đẩy, leo lên tường và làm sập tường sân vận động khi có một ban nhạc quốc tế (Abba!) đến biểu diễn? Tại sao ai đó phải tự phong y là ‘siêu sao’/'vĩ nhân', y đứng hàng thứ mấy trên thế giới? Tại sao ta phải trèo lên đầu nhau để kiếm một mảnh giấy ‘ảo’ thăng quan tiến chức ở đền thờ Đức Thánh Trần? Tại sao ta phải mua chiếc váy trị giá vài tỉ để chỉ ngồi ngắm người ta đạt huy chương vàng tại liên hoan phim Cannes? Tại sao ta lại phải hôn ‘ghế’ một anh chàng ca sĩ Hàn quốc? Tại sao và tại sao? 

Tại vì đó là sự dung…
*
À, quên nữa, ông tiến sĩ kỳ lạ vừa mới nhắn tin từ trên mây xuống là: 'Vì tình yêu không có đẳng cấp, nên, nếu Lý Nhã Kỳ nói yêu ổng, thì ổng sẽ trả lời là 'tại sao không?', hì.. hì..., ổng có dung tục không hả các bạn?

Chiều nao em hứa ghé nhà!
Trút tình thơ thẩn vào ‘cha’ khù khờ
Dấu chân mềm mại như tơ
Dấu chân hờ hững hẹn bờ… ái ân
Anh nhìn ra cổng đăm đăm
Anh say anh đắm, anh nằm anh mơ
Mơ từ trưa đến tối mờ
Bóng em không thấy, chỉ ngơ ngác hồn
Chờ em cho đến mỏi mòn
Chờ em cho đến tình còn… hư vô.
(Tình còn hư vô - NGLB)

* 

May quá, cũng sáng nay, ra chợ, trong khi đang mua mấy lát đậu khuôn chiên, một thiên thần bé nhỏ bỗng nhiên xuất hiện, nàng mặc cái quần jean xanh, áo cánh trắng, người cao ráo, da trắng, mặt mũi thanh tú, nàng hỏi mua đậu khuôn trắng và lá hẹ, đứng kế bên cạnh LB trong 2 phút, mà mình đã liếc nàng được tới... 3 lần, và tự nhiên mình cảm thấy cuộc đời nhẹ tưng, xin cảm ơn nàng, nàng đã đưa LB ra khỏi cảnh chợ đời dung tục, hì.. hì... 

370. Biển lấy thơ rồi

LTS: Gần đây, được bạn Phong Truong và Lộc Vừng đặc biệt hiểu ‘ý’, bạn Bạch Mai và Cuộc Sống động viên, rồi các bạn Chu Ngọc, Mực tím, MTB, MTV, Mưa, N.P. Lộc, N.V. Cuong, Phu Đoan, Sóng, TA, Thanhthuoc, TGT, TMC, Trang Chu, UD, Vi, Yen Pham…, nhất là mấy hôm nay LB được nghe giọng ngâm thơ truyền cảm của một nhà ‘ngâm học’, mình cảm thấy thật sự yêu thơ. Dưới đây là 3 bài thơ xuất phát từ tình cảm đó.
Biển lấy thơ rồi

Thăm thẳm chiều rơi, thơ thấy đâu
Thấy nắng chiều buông, hoa lá sầu
Thơ tình anh gửi đi đâu mất
Biển lấy thơ rồi, anh biết sao?

*

‘Tình đến, rồi tình phải ra đi’
Sao ta nghe mãi gió thầm thì
Mây bay, mây lượn, rồi mây biến
Ta chẳng hờn mây, ta vẫn say
*

Chết rồi là hết phải không em
Anh cũng người trần chả có tên
Đau trong thơ tình, thơ đau mãi
Đừng có quên anh, hỡi dáng huyền!

Bóng hồng xa xăm

Biển vào trong giấc trưa buông
Biển vào trong giấc mơ buồn vắng em
Biển vào trong cõi say mềm
Biển sa tình ái, biển rên ngọt ngào

Ai yêu trong cõi ta bà
Ai yêu em ‘ảo’, ai sầu vương tơ

Em ơi, anh chắc nằm mơ
Mùa thu vàng đó bến bờ xa xăm
Ở đời mấy cái mười năm
Quanh đi quẩn lại, vắng tanh… bóng hồng

Ngoài kia dậy sóng mênh mông
Sóng buồn, sóng vỗ, sóng trông, sóng chờ
Sóng dạt vào bãi cát mơ

Cát ơi có biết, dật dờ tình ai….
Chàng tồn tại

Ở thế giới Trung Đông

có câu chuyện chàng Aladdin

và cây đèn thần,

đã lấy được nàng công chúa Jasmine.

*

Ở bên Trung Quốc

có câu chuyện chàng khờ Hư Trúc,

đã vô tình giải được thế cờ Trân Lung,

và trở thành anh hùng thiên hạ vô địch.
*

Nhưng để làm gì, hỡi anh hùng?

nếu không có mỹ nhân?

Biết chàng không ham nữ sắc,

Cung chủ bèn bắt cóc một nàng công chúa,

cởi bỏ y phục, đưa vào hầm nước đá,

để nằm bên cạnh chàng, thế là...
*

Lạnh quá!

Tình khúc âm dương đã trỗi dậy trong ta,

như là một bản ngã 
tự nhiên và rất người.
Con chim biển đã cười
Chuyện con cá trống và con cá mái…

*

Thời nay

có một chàng trai

ước gì được như là Aladdin.

Chàng ước gì về đêm

Thần Đèn sẽ mang đến cho chàng một Vệ nữ thần

với thân hình mềm mại

để sưởi ấm chàng 

trong cuộc đời đầy cô đơn giá lạnh này.

*

Và chàng đã từng mơ đến Dyesebel - nàng tiên cá,

nàng Monroe, nàng Thần bài, nàng ‘u buồn trên mây’.

 nàng 'Phong nhũ phì đồn', nàng Thần tiên tỉ tỉ, 

nàng Thủy hử, nàng A Tử…

Những nàng ‘ảo’ đó đã đem lại cho chàng

những cảm xúc vô bờ bến

với những dòng thơ… định mệnh.

*

Con người muốn vượt qua số phận

cần phải có một hay vài biến số

trong thế giới trùng trùng duyên khởi,
mà có thể đó là... cơ duyên.
*

Và chàng tự hỏi:

ta là ai?, ta sẽ ra đi?

rồi chàng không cần quan tâm đến cái chết nữa,

chàng không cần biết

vì chàng đang sống trong tình yêu, dù ảo,

do đó, chàng... tồn tại!

------------------------------------

Ghi chú (theo thứ tự A, B, C):

-Cung chủ: tức là Thiên Sơn Đồng Lão, bà ta  đã bắt cóc công chúa Tây Hạ, bỏ vào hầm nước đá, để ép Hư Trúc phạm sắc giới. 
-Hư Trúc: một nhân vật trong tác phẩm ‘Thiên long bát bộ’, anh em kết nghĩa với Đoàn Dự và Tiêu Phong.

-Monroe: Marilyn Monroe, người đẹp của thế kỷ 20, người tình của tổng thống Kenedy
http://nhagomlabang.blogspot.com/2012/07/229-anh-em-nha-kennedy-va-marilyn.html
-Nàng ‘Thủy hử’: tức Phan Kim Liên, trong phim 'Mối hận Kim Bình', do Ôn Bích Hà đóng vai
http://nhagomlabang.blogspot.com/2012/10/258-nhung-cuon-sach-co-anh-huong-lon-en.html

-Nàng A Tử: trong phim ‘Thiên long bát bộ’, do Trần Hảo đóng vai

http://nhagomlabang.blogspot.com/2012/12/moi-tinh-toi-nghiep-cua-tu.html

-Nàng ‘Thần bài’: do Cũng Lợi và Châu Tinh Trì đóng vai.

-Nàng ‘u buồn trên mây’: một clip của Minh Hằng

http://nhagomlabang.blogspot.com/2012/12/230-tai-sao-chung-toi-cham-minh-hang-la.html

-Người cá Dyesebel, phim Philippines

http://nhagomlabang.blogspot.com/2012/08/234-khi-nguoi-ca-sa-luoi-tinh.html

-Phong nhũ phì đồn: tức là ‘vú to mông nở’, tên 1 tác phẩm đạt giải Nobel 2012 của nhà văn Mạc Ngôn, sẽ do Phạm Băng Băng đóng vai

http://nhagomlabang.blogspot.com/2013/01/306-mac-ngon-va-phong-nhu-phi-on.html

-Thần tiên tỉ tỉ: tức là Tiểu Long Nữ/Vương Ngữ Yên, do Lưu Diệc Phi đóng vai
http://nhagomlabang.blogspot.com/2011/11/112-qua-nhi-va-mot-so-thuat-ngu-dung.html?m=0

-Trân Lung: một thế cờ do một ẩn sĩ là Tô Tinh Hà đặt ra mà trong 40 năm không ai phá được, trừ Hư Trúc (trong truyện Thiên long bát bộ').
-Vệ nữ thần: Nữ thần Venus, người đàn bà đẹp nhất trong thế giới ‘Thần thoại Hy Lạp’, trong số 3 người đẹp nhất trên thiên đình là Athena, Thiên Hậu (Hera) và Venus

http://nhagomlabang.blogspot.com/2012/06/215-thien-e-va-cac-moi-tinh-vung-trom.html  

369. Luận về sự đau khổ

Trước tiên, LB hy vọng đây là một bài viết dễ hiểu vì đơn giản là ai cũng đã từng nếm mùi… đau khổ và ai cũng đã từng kêu ‘trời ơi!’, hì...

À, nhờ ở trong nhà có một người ngâm thơ rất hay, nên sau bài viết này, LB sẽ làm thơ nhiều hơn và hy vọng sẽ… hay hơn, hì…

*

Ai đã tạo ra ‘chúng ta’ và vạn vật như ánh sáng mặt trời, hạnh phúc/đau khổ, con vi-rút, thậm chí là cà phê mà ta uống vào buổi sáng…? Đối với LB, đây là một đấng trừu tượng và được đặt tên là ‘đấng-không-biết’.

Trả lời bình luận của bạn Truong Phuc, LB có viết như sau: ‘Người thì bảo đấng A đúng, người thì bảo đấng B đúng, người thì bảo đấng C..., người thì bảo... tất cả đều đúng hay tất cả đều không phải, biết thế nào mà lần!. Ví dụ như nhân vật Cưu Ma Trí, có pháp hiệu là Đại Luân Minh Vương, được gọi là Phật sống của nước Thổ Phồn (Tây Tạng!) thời đó, thế mà trước khi 'tiêu tán đường', ổng mới biết là ổng... hoàn toàn sai (rồi ổng giác ngộ thành phật, trong truyện 'Thiên long bát bộ'). Dường như cái chân-thiện-mỹ đi theo một chiều hướng tự nhiên hơn mà không phụ thuộc vào ai cho nó là thế này hay thế nọ, hì...’ (entry 364).

*

LB thường thắc mắc rằng có phải ‘đấng-không-biết đã không tạo ra cái gì thừa?’, rồi LB tin rằng ngài đã đúng, vâng, ngài đã không tạo ra cái gì thừa, ngay cả đó là cái chết mà có không ít người đã và đang xem là tương đương với… ‘hạnh phúc’: ‘cái chết là sáng tạo tuyệt vời nhất của cuộc sống (Steve Jobs)’, hay ‘sống đã lấy gì làm sướng, chết đã lấy gì làm khổ (Trang tử), và ta đang có anh chàng Nick Vujicic mà đã khám phá ra điều kỳ diệu từ cõi… cùng cực: 'Nếu bạn không nhận được một điều kỳ diệu, hãy tự mình trở thành một điều kỳ diệu'.

*

Sáng nay, đang đánh răng, LB chợt nghĩ đến hệ trục tọa độ Toán học, gồm có ‘số’ âm và số dương. Nếu không có số âm thì sẽ không có thế giới Toán học, và do đó, không có thế giới.

*

Con người thường ‘kết hôn’ với số dương và ‘li dị’ với số âm.

Vì thế, con người thường thích nóng/ấm mà không thích ‘lạnh’, nhưng con người thường chết vì nóng, và con người lại uống nước trà đá tì tì cả ngày!

Vì thế, con người thường thích lửa chứ không thích nước, nhưng tiếc thay, con người phải bú sữa mẹ khi còn bé và uống nước suốt ngày: nước là một phần tất yếu của cuộc sống!

Vì thế, con người thường ca tụng vũ trụ vĩ đại và ghét những con vi-rút, nhưng nếu không có những con vi-rút đó, thế giới sinh vật và kể cả loài người sẽ… biến mất. Và, con người thường không chết bởi sự vĩ đại mà chết bởi sự nhỏ nhen, ví dụ, chủ yếu là chết bởi những con vi-rút.

Vì thế con người thường tôn thờ thần mặt trời và xem mặt trăng như là một thiên thể ‘chết’, nhưng tiếc thay, đa số con người lại dùng ‘trăng’ để làm nên những bài thơ 'rụng hồn', hay sáng tác ra những bản tình ca bất tử.

Vì thế con người thường ca tụng biển với ‘nằm nghe sóng vỗ từng lớp xa’ hay ‘dòng sông sóng vỗ hiền hòa’, chứ họ căm thù thiên tai, nhưng dưới một giác độ khác, những người dân ở Đồng bằng sông Cửu Long lại vui lòng sống chung với lũ.

Cô đơn

Vì thế con người thường ca tụng sự ấm cúng và hất hủi sự cô đơn, nhưng nếu thế giới ‘Thần thoại Hy Lạp’ vẫn tồn tại cho đến nay thì ta sẽ có một vị thần rất đáng yêu - đó là thần ‘Cô Đơn’. Và đã có không ít người ca ngợi sự cô đơn, không lẽ chúng ta lại thua những người đó sao!

Vì thế, con người thường nồng nhiệt với ban ngày và hờ hững với ban đêm, nhưng tiếc thay, ban đêm lại là lúc mà lễ hội của tình yêu triển nở và là nơi mà thần Vệ nữ uốn lượn trong vũ khúc nghê thường.

Vì thế, con người luôn căm thù cái ác, đúng, rất đúng, nhưng có 1 người nói rằng (lưu ý rằng đây không phải là phát biểu của LB): ‘Hitler, Tần Thủy Hoàng, Thành Cát Tư Hãn… là kẻ cuối cùng chết trước khi cả trăm triệu người lương thiện đã bị chết, cái ác vẫn luôn tồn tại song hành với cái thiện, vì nếu Ngọc Hoàng thượng đế không đồng ý, thì ngài đã cho Tề Thiên Đại Thánh xuống giáng một thiết bảng là chúng chết ngắt trong vòng một nốt nhạc!', hì.. hì...

 

Vì thế, khó có thể bình luận về cái chết của Hemingway, Khuất Nguyên, Jack London, Mayakovsky, Trương Quỳnh Như, Yesenin…, họ không có tội, mà mỗi người đã tìm đến một thiên đường vô ưu nào đó của riêng mình!

-Thà một phút huy hoàng rồi chợt tắt
Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm… (Thơ Jack London, Xuân Diệu dịch)
(= I would rather that my spark should burn out in a brilliant blaze than it should be stifled by dry rot)
-Ở cuộc đời này chết chẳng có gì mới
Nhưng sống cũng chẳng có gì mới hơn (Yesenin)
-Chiếc thuyền tình mơ mộng thi ca
Va phải mỏm đá ngầm dung tục
Và tan nát... (Mayakovsky)
-Thưa em rượu uống bây giờ
Là thiên cổ lụy còn trơ bên mình
Tài hoa tiếng vọng điêu linh
Phạm Đan Phượng chết theo Quỳnh Như sao (Bùi Giáng)

Vì thế con người thường yêu chữ ‘@’ hơn chữ ‘hoang sơ’, và vì thế con người đã chạy theo hai chữ ‘văn minh tiền bạc’ mà đánh mất cái ‘thiền’ diễm tuyệt nơi trần thế: ‘Làng tôi bên sông, nước trôi triền miên. Làng tôi bên sông, thuyền lên bến mỗi chiều. Những đêm mờ trăng, thuyền đỗ cạnh bờ đá. Mái chèo nhặt khoan, nhịp khúc hát mơ hồ’.

‘Anh biết rằng mình đã chết lâu nay

Nhưng trái tim - một tinh cầu rực lửa

Nó vẫn tìm, một nửa quá xa xôi

Nó vẫn rung, trong tình ái nhiệm mầu

Nó vẫn sầu, theo đuổi bóng lung linh

Nó vẫn sống, đắm mình trong khát vọng’.

(Nàng khát vọng  - NGLB)

Vì thế, con người thường kỵ sự đau khổ và gán cho hai chữ tình yêu với nghĩa quá kỳ diệu: màu hồng, lạc quan hay phơi phới yêu đời, nhưng tiếc thay, tình yêu là một khát vọng, nên nó có thể là một tham vọng: sở hữu, chiếm đoạt, vì thế nó không thể tránh khỏi sự đau khổ, nhưng đó là một thứ ‘đau khổ tuyệt vời’ mà hàm chứa khả năng đem lại hạnh phúc tuyệt luân - một thứ mà sự ‘lạc quan hay phơi phới yêu đời’ không thể nào sánh nỗi.

Về đây mà uống cà phê
Về đây anh sẽ đê mê hồn người
Về đây 'em' mặt cười tươi
Về đây em tặng nụ cười ấy cho
Về đây em rủ hát hò
Về đây em rủ qua đò ngắm trăng
Về đây em ngón búp măng
Về đây em bớt giá băng cho chàng
Về đây anh khỏi lang thang
Về đây sưởi ấm đông tàn qua xuân
Về đây tình khúc tuyệt luân...
(Về với em - NGLB)

*

Và blogger Phong Truong đã phát hiện ra những viên ngọc nhỏ nhỏ trong cái cõi mờ sương dường như đau khổ đó:

Nếu ‘tôi tư duy là tôi tồn tại’ (R. Descartes), thì những giọt nước mắt tình yêu:
-‘Em cứ đứng âu sầu nghe sóng biển
Gió lạnh về gợi nhớ chuyện đôi ta
Chuyện mình sao lại xót xa
Chuyện mình sao lại chỉ là đớn đau’,
-‘Tình kia đã mất, sao còn nhớ
Ôm khối sầu đau, lệ chảy dài’,
-‘Anh về tắm gối chăn
Trong bao nỗi muộn màng
Mắt ai ươn ướt lệ
Nhìn sương khói mênh mang’,
-‘Em thổn thức nhớ ai...’,
-‘Đừng nỡ rời xa em, anh yêu’ (NGLB),
giúp chúng ta tồn tại. Cuộc cạnh tranh thiện - ác còn bao lâu... mà cuộc đời giới hạn… và ta đi về đâu..., nhiều con đường khác nhau, an ủi, sẻ chia và khát vọng dạ khúc tình yêu, ‘Đêm là ngày lễ của tình yêu’ - Phineas Hetcher (Phineas Fletcher, NGLB), đưa ta vào thế giới tình yêu mãi mãi... (entry 368).

*

Vậy ta yêu ‘hạnh phúc’ hay yêu ‘đau khổ’? Nếu ta chỉ yêu hạnh phúc thì cũng tương tự như việc ta xem Toán học là chỉ có số dương mà không có số âm, mà không có số âm thì không có thế giới Toán học. 

Con người đã từng tìm ra sự sống trong cái chết, tìm được hạnh phúc trong cái khổ đau, và may mắn thay, có không ít người đã và đang biết yêu sự đau khổ trần thế và biết tìm ra trong đó ‘sự khác biệt’ kỳ diệu.

Nếu không nhầm, hạnh phúc được đẻ ra từ đau khổ, như một người mẹ chịu sự đau đớn vô cùng để sinh ra đứa con truyền tính. Bởi vậy, ta hay yêu/chấp nhận đau khổ như là một nỗi đau tuyệt thú của trần gian, bằng cách đó, ta đã vượt ra khỏi sự chế ngự của ‘số phận không kiếp’, và phải chăng, nếu không có đau khổ thì không có hạnh phúc, và do đó, không có… nhân loại.
Và ta hãy yêu cả những giọt nước mắt, vì nó là... kết tinh của tình yêu, theo mọi nghĩa.